Zatwierdzony przez Komisję Europejską 6 października 2022 r. program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) będzie kontynuacją realizowanego w latach 2014–2020 Programu Infrastruktura i Środowisko, a finansowany będzie z Funduszu Spójności oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Przeznaczono na niego kwotę 29,3 mld euro. Celem programu jest dążenie do stworzenia niskoemisyjnej gospodarki oraz zrównoważonego rozwoju Polski. Projekty realizowane w ramach tego programu będą skupiały się na modernizacji i budowie infrastruktury technicznej i społecznej. Główne założenia to: zapewnienie bezpiecznego transportu, który będzie miał jak najmniejszy negatywny wpływ na środowisko, oraz redukcja emisji w gospodarce i jej przyjazny dla środowiska rozwój. Plan zakłada także ukończenie budowy odcinków transeuropejskiej sieci transportowej do 2030 r. Ponadto priorytetem będzie poprawienie systemu ochrony zdrowia, aby każdy mógł mieć równy dostęp do opieki zdrowotnej, a także rozwój kultury.
Ważnym celem jest adaptacja do zmian klimatu, w tym odbetonowanie miast, ochrona przeciwpożarowa, retencjonowanie wody w miastach i na obszarach leśnych, także ochrona bioróżnorodności oraz wspieranie naturalnych systemów i rozwój usług ekosystemowych. Bardzo ważnym aspektem w programie jest edukacja ekologiczna. Jest to szansa na realizowanie w naszym kraju założeń Europejskiego Zielonego Ładu. Program jest nastawiony w szczególności na ochronę obszarów Natura 2000, ich rozwój i zrównoważone wykorzystanie, a także poprawienie systemów monitorowania zasobów przyrodniczych w celu skutecznej ochrony.
Program zakłada też finansowanie działań ukierunkowanych na lepszą gospodarkę odpadami komunalnymi i ściekami oraz poprawę jakości wody pitnej.
Budowa oraz modernizacja linii kolejowych, dróg krajowych, obwodnic miast wpłynie na poprawę komunikacji w całym kraju. Pozytywnymi skutkami inwestycji będą także: zmniejszenie emisji w transporcie, lepszy dostęp do komunikacji zbiorowej oraz korzystanie z innych form transportu, np. wodnego, intermodalnego.
Rozwój systemu ochrony zdrowia pozwoli zwiększyć dostępność opieki zdrowotnej oraz poprawi jakość usług medycznych.
W programie uwzględnione zostały również działania w sektorze kultury. Wzmocniona zostanie ochrona zabytków o dużym znaczeniu. W planie jest rozwój jednostek kultury oraz przystosowanie ich do pełnienia nowych funkcji w życiu społecznym i kulturalnym.
Najwięcej środków trafi na energetykę i środowisko (9,7 mld euro) oraz transport (blisko 13 mld euro). Program skierowany jest między innymi do przedsiębiorstw, jednostek samorządów terytorialnych, służb publicznych (tj. parki narodowe, zarządzający i sprawujący nadzór nad ochroną przyrody – GDOS, RDOŚ, LP), organizacji pozarządowych, instytucji ochrony zdrowia, służb ratowniczych, ośrodków kultury, nauki i edukacji, dostawców usług energetycznych, przewoźników i zarządców infrastruktury transportowej.
Instytucją Zarządzającą w Programie jest Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (Departament Programów Infrastrukturalnych).
Instytucją Pośredniczącą dla wskazanych poniżej priorytetów jest Ministerstwo Klimatu i Środowiska:
Instytucją Wdrażającą dla wymienionych poniżej priorytetów jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej:
Punkt dla Przyrody świadczy usługi doradcze w naborach z zakresu działania FENX.01.05 Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury.
W zamieszczonych poniżej dokumentach znajdziesz informacje o Programie i jego priorytetach oraz wyciąg z tekstu jednolitego opisu działań na ochronę środowiska i bioróżnorodności.
