Wzmacnianie ochrony i zachowania przyrody, różnorodności biologicznej oraz zielonej infrastruktury, w tym na obszarach miejskich, oraz ograniczanie wszelkich rodzajów zanieczyszczenia – Pomorze Zachodnie

Cel szczegółowy: RSO2.7.

Wzmacnianie ochrony i zachowania przyrody, różnorodności biologicznej oraz zielonej infrastruktury, w tym na obszarach miejskich, oraz ograniczanie wszelkich rodzajów zanieczyszczenia (EFRR).

Interwencje wspierane z Funduszy

Podstawa prawna: art. 22 ust. 3 lit. d) ppkt (i), (iii), (iv), (v), (vi) i (vii) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów

Powiązane rodzaje działań – art. 22 ust. 3 lit. d) pkt (i) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów oraz art. 6 rozporządzenia w sprawie EFS+:

Wsparcie w ramach celu szczegółowego przewiduje w szczególności podejmowanie działań zwiększających ochronę przyrody i krajobrazu, zahamowanie spadku różnorodności biologicznej oraz wzmocnienie potencjałów przyrodniczych w przestrzeni miejskiej i pozamiejskiej.

Skuteczna realizacja celów ochrony środowiska na terenie województwa jest wynikiem podnoszenia efektywności realizowanych działań ochronnych i zrównoważonego rozwoju. W ramach tego procesu niezbędna jest kontynuacja działań dotyczących ochrony ekosystemów, różnorodności biologicznej,
likwidacja zagrożenia dla rodzimych gatunków, a także zwiększenie świadomości ekologicznej społeczeństwa i zachęcanie do działań na rzecz ochrony środowiska naturalnego.
Kluczowym zadaniem będzie zatrzymanie postępującej degradacji środowiska, zanikania siedlisk na skutek eutrofizacji lub wpływu zmian klimatu, pogarszania warunków hydrologicznych czy ekspansji gatunków obcych.

Ważnym obszarem w ramach interwencji będzie zarządzanie środowiskowe, mające odzwierciedlenie w dokumentach planistycznych, które zwiększają dbałość o obszary chronione i pozwalają lepiej zaplanować działania w kierunku obniżania niekorzystnego oddziaływania na środowisko. Wsparciem mogą
zostać objęte działania zidentyfikowane w Priorytetowych Ramach Działania (PAF) na lata 2021-27, w szczególności nakierowane na zachowanie, ochronę i przywracanie gatunków i siedlisk oraz działania na rzecz partnerskiej współpracy czy wymiany doświadczeń.

Przyjęte w programie założenia będą się przyczyniały do realizacji kierunku interwencji Polityki Ekologicznej Państwa 2030 – Zarządzanie zasobami dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, w tym ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazu. Działania te wpisują się również w realizację celów
Strategii Bioróżnorodności do 2030, kluczowego filaru Europejskiego Zielonego Ładu.

Przedsięwzięcia planowane w obszarze ochrony zasobów przyrodniczych i krajobrazowych oraz zielonego rozwoju regionu odzwierciedlają cele Polityki ekologicznej województwa zachodniopomorskiego, stanowiącej narzędzie realizacji Strategii Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do roku 2030.

Typy projektów:

  • ochrona siedlisk i gatunków (ochrona in-situ, ex-situ) oraz ochrona dziedzictwa przyrodniczego i jego zasobów:
    Wdrażanie zapisów dokumentów planistycznych dla obszarów chronionych, w szczególności dla parków krajobrazowych i rezerwatów przyrody, obejmie działania w zakresie ochrony, odtwarzania lub przywracania właściwego stanu siedlisk przyrodniczych i populacji zagrożonych gatunków, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wodno-błotnych jako tych najbardziej zagrożonych. Interwencja obejmie również zwalczanie gatunków obcych w szczególności inwazyjnych na obszarach chronionych i poza nimi. Zakłada się wdrożenie działań w zakresie ochrony i zachowania dziedzictwa przyrodniczego np. cennych pod względem przyrodniczym i siedliskowym zadrzewień przydrożnych (zachowanie starodrzewu). Wsparciem mogą zostać również objęte działania zidentyfikowane w Priorytetowych Ramach Działania (PAF) na lata 2021-27.
  • ochrona przyrody na obszarach miejskich:
    Na obszarach miejskich wspierane będą działania zapobiegające utracie różnorodności biologicznej i spójności ekosystemów miejskich, ukierunkowane na ochronę przyrody np. poprzez zadrzewienia, parki kieszonkowe i parki miejskie, skwery. Inwestycje te w szczególności powinny być oparte na podejściu ekosystemowym, zapewniającym równowagę pomiędzy ochroną i trwałym użytkowaniem lokalnych zasobów przyrody.
  • azyle dla zwierząt:
    Celem interwencji będzie budowa lub przebudowa azyli dla zwierząt egzotycznych tj. gatunków obcych, chronionych, niebezpiecznych, objętych ochroną gatunkową niezdolnych do życia w środowisku przyrodniczym, pochodzących z interwencji, porzuconych lub zatrzymanych na granicy państwa.
  • dokumentacja planistyczna dla obszarów chronionych oraz inwentaryzacja zasobów przyrodniczych i krajobrazowych:
    W ramach wparcia przewiduje się opracowanie lub aktualizację dokumentów planistycznych dla obszarów chronionych – parków krajobrazowych oraz projekty dotyczące sporządzenia lub aktualizacji inwentaryzacji przyrodniczej i krajobrazowej. Efektem podjętych działań będzie poprawa efektywności zarządzania obszarami o szczególnych walorach przyrodniczych.
  • ograniczenie skutków antropopresji na tereny chronione i cenne przyrodniczo:
    Wsparcie uzyskają – inwestycje służące ochronie przyrody, ukierunkowane na zapobieganie niekontrolowanej presji aktywnej formy zwiedzania obszarów cennych przyrodniczo. Zakres realizowanych przedsięwzięć nie może prowadzić do wspierania infrastruktury turystycznej zwiększającej presję człowieka na przyrodę. Wsparcie infrastruktury turystycznej na obszarach chronionych będzie ograniczone do inwestycji, które będą służyły wyłącznie ochronie środowiska naturalnego, poprzez skanalizowanie ruchu turystycznego oraz zapewnią ograniczenie degradacji środowiska przyrodniczego w miejscach przemieszczania się i wypoczynku osób zwiedzających. Elementy inwestycji, takie jak parkingi, drogi dojazdowe, które nie wynikają z planów zadań ochronnych lub planów ochrony obszarów chronionych , nie będą kwalifikowalne.
    Na wsparcie projektów infrastrukturalnych nie związanych bezpośrednio z ochroną siedlisk i gatunków chronionych (infrastruktura związana z kanalizowaniem ruchu turystycznego) możliwe jest przeznaczenie max. 30% alokacji przewidzianej dla CP2/vii.
  • wsparcie ośrodków edukacji ekologicznej oraz działania edukacyjne:
    Wsparcie polegać będzie na doposażeniu, unowocześnieniu i uatrakcyjnieniu oferty programowej ośrodków edukacji ekologicznej, nakierowane na zwiększenie efektywności prowadzonych działań edukacyjnych oraz ich upowszechnianie.
    Celem działań edukacyjnych będzie zwiększenie świadomości mieszkanek i mieszkańców w zakresie ochrony przyrody, dziedzictwa przyrodniczego, obecnego wpływu zmian klimatycznych na różnorodność biologiczną oraz promocja postaw ekologicznych.
  • ochrona powierzchni ziemi i ograniczenie zanieczyszczeń:
    Zakłada się wsparcie polegające na przywróceniu zniszczonym lub zdegradowanym gruntom funkcji przyrodniczych, także spełniających funkcje publiczne lub społeczne. Wsparcie dla projektów dotyczących rekultywacji terenów zanieczyszczonych, a także terenów zdegradowanych, w tym nielegalnych składowisk odpadów oraz remediacji (w tym dekontaminacja)skierowane zostanie do jednostek samorządu terytorialnego i ich związków na terenach nie należących do Skarbu Państwa, gdy podmiot odpowiedzialny za degradację terenu nie może być zidentyfikowany lub nie może zostać obarczony odpowiedzialnością za sfinansowanie remediacji lub rekultywacji zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”.
    Projekty dotyczące usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest mogą polegać np. na realizacji projektów parasolowych, w ramach których gmina uzyska wsparcie na usunięcie elementów azbestowych z budynków. Projekty powinny koncentrować się na pracach związanych z usuwaniem azbestu tj. demontażem pokryć dachowych. Koszty związane z transportem i oddaniem azbestu na składowisko nie będą kwalifikowane. Elementem projektu może być edukacja.
    W ramach celu szczegółowego wspierane będą wyłącznie działania zgodne z zasadą DNSH.
    Wspierane inwestycje będą uwzględniały potrzeby dotyczące dostosowania do zmian klimatu.

mieszkanki i mieszkańcy województwa.

Realizowane projekty mają na celu wzmocnienie ochrony przyrody, rozsądne gospodarowanie przestrzenią naturalną oraz rozwinięcie edukacji ekologicznej. Inwestycje znajdą odzwierciedlenie w poprawie jakości życia wszystkich mieszkańców. Podejmowane działania będą uwzględniały potrzeby różnych grup społecznych. Główny nacisk będzie kładziony na to aby rezultaty projektu dotarły do każdego adresata. Projekty będą zachowywały standardy dostępności architektonicznej zaś rozwinięcie edukacji ekologicznej będzie spełniało standardy dostępności informacyjno- promocyjnej oraz cyfrowej. Na każdym etapie będą podejmowane działania uwzględniające potrzeby osób starszych czy niepełnosprawnych. Działania realizowane w obszarze zapobiegania utracie różnorodności biologicznej mają bezpośredni wpływ na poprawę jakości życia mieszkańców miast. Beneficjenci będą zobowiązani do tego aby rezultaty projektów miały ogólnodostępny charakter. Wsparcie będzie również udzielane z myślą o aktywizacji grup zagrożonych wykluczeniem społecznym. Projekty realizowane w ramach cs będą realizowane z poszanowaniem zasady niedyskryminacji, w tym ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Będzie się to wyrażać w konieczności zapewnienia wszystkim osobom jednakowego dostępu do informacji, produktów, usług, infrastruktury i zatrudnienia. Rezultaty projektów będą dostępne dla społeczeństwa bez dyskryminacji ze względu na przywołane powyżej cechy, a sama treść projektów nie będzie dyskryminacyjna. Wsparcie polityki spójności będzie udzielane wyłącznie projektom i beneficjentom, którzy przestrzegają przepisów antydyskryminacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 3 Rozporządzenia ogólnego. W przypadku, gdy beneficjentem jest jednostka samorządu terytorialnego (lub podmiot przez nią kontrolowany lub od niej zależny), która podjęła jakiekolwiek działania dyskryminujące, sprzeczne z zasadami, o których mowa w art. 9 ust. 3 Rozporządzenia ogólnego, wsparcie w ramach polityki spójności nie może być udzielone.

Nie dotyczy.

W ramach celu szczegółowego (vii) zakłada się możliwość realizacji przedsięwzięć z partnerami spoza województwa. Przedmiotem współpracy może być wypracowanie rozwiązań w zakresie wzmacniania i ochrony przyrody, zapobiegania utracie różnorodności biologicznej, inwentaryzacji przyrodniczej, monitorowania rozprzestrzeniania się gatunków obcych lub monitorowania gatunków i siedlisk zagrożonych w regionu i obszarach przygranicznych, wymiany informacji/danych na ten temat czy działań edukacyjnych. Z uwagi na położenie regionu przewiduje się możliwość współpracy z partnerami niemieckimi w ramach komplementarnego Celu szczegółowego 2.7 ,,Ochrona przyrody i bioróżnorodność” Programu Współpracy Interreg VI A Meklemburgia-Pomorze Przednie/Brandenburgia/Polska, a także parterami programów Interreg Region Morza Bałtyckiego 2021-2027 oraz Interreg Europa Środkowa 2021-2027 w obszarze ochrony i odbudowy bioróżnorodności i ekosystemów, a także programu Life. Przedsięwzięcia Interreg i FEPZ wspólnie cechować będzie komplementarność, zaś synergia wdrażanych działań przejawiać się będzie w zapewnieniu ochrony przyrody, zwłaszcza różnorodności biologicznej obszarów cennych przyrodniczo.

Z uwagi na charakter planowanych działań oraz typ beneficjenta nie przewiduje się zastosowania instrumentów finansowych. Przedsięwzięcia planowane do realizacji w ramach celu szczegółowego (vii) mają charakter niekomercyjny i niedochodowy, nie będą one również generować oszczędności pozwalających na spłatę ewentualnych rat pożyczki i jako takie nie kwalifikują się do wsparcia w postaci instrumentów finansowych. Jednocześnie są to działania ważne dla poprawy stanu środowiska i jakości życia mieszkańców regionu i z tego powodu powinny być wspierane formą wsparcia o największym efekcie zachęty, tj. dotacjami. Na ogół są to projekty realizowane przez instytucje publiczne, a efekty nie służą bezpośrednio prowadzeniu działalności gospodarczej. Wdrożenie w tym obszarze instrumentów finansowych prawdopodobnie oznaczałoby bardzo małe lub wręcz zerowe zainteresowanie realizacją projektów, co oznacza odroczenie w czasie lub rezygnacje z ważnych przedsięwzięć.

Podstawa prawna: art. 22 ust. 3 lit. d) pkt (ii) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów oraz art. 8 rozporządzenia w sprawie EFRR i Funduszu Spójności

PriorytetCel szczegółowyFunduszKategoria regionuNr identyfikacyjnyWskaźnikJednostka miaryCel pośredni (2024)Cel końcowy (2029)
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
RCO36Zielona infrastruktura objęta wsparciem do celów innych niż
przystosowanie się do zmian klimatu
hektary0,0036,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
RCO38Powierzchnia wspieranych zrekultywowanych gruntówhektary0,0011,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
PLRO074Liczba opracowanych dokumentów planistycznych z zakresu
ochrony przyrody
sztuki0,005,00
Wskaźniki produktu

Podstawa prawna: art. 22 ust. 3 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów

PriorytetCel szczegółowy (cel „Zatrudnienie i wzrost”) lub obszar wsparcia (EFMR)FunduszKategoria regionuNr identyfikacyjnyWskaźnikJednostka miaryWartość bazowa lub wartość odniesieniaRok odniesieniaCel końcowy (2029)Źródło danych
2RSO2.7EFRRRegiony
słabiej
rozwinięte
RCR52Grunty zrekultywowane
wykorzystywane jako tereny zielone,
pod budowę lokali socjalnych lub pod działalność gospodarczą lub inną
hektary0,0020218,00CST2021
2RSO2.7EFRRRegiony
słabiej
rozwinięte
RCR95Ludność mająca dostęp do nowej lub
udoskonalonej zielonej infrastruktury
osoby0,00202113 860,00CST2021
2RSO2.7EFRRRegiony
słabiej
rozwinięte
PLRR043Powierzchnia obszarów chronionych, dla
których opracowano dokumenty
planistyczne
ha0,00202165 516,00CST2021
Wskaźniki rezultatu

Indykatywny podział zaprogramowanych zasobów (UE) według rodzaju interwencji

Podstawa prawna: art. 22 ust. 3 lit. d) pkt (viii) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów

PriorytetCel
szczegółowy
FunduszKategoria regionuKodKwota (w EUR)
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
074 Rewaloryzacja obszarów przemysłowych i rekultywacja skażonych gruntów zgodnie z kryteriami efektywności4 000 000,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
077 Działania mające na celu poprawę jakości powietrza i ograniczenie emisji hałasu4 000 000,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
078 Ochrona, regeneracja i zrównoważone wykorzystanie obszarów Natura 20004 000 000,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
079 Ochrona przyrody i różnorodności biologicznej, dziedzictwo naturalne i zasoby, zielona i błękitna infrastruktura29 000 000,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
080 Inne działania służące redukcji emisji gazów cieplarnianych w dziedzinie zachowania i odtwarzania obszarów
naturalnych o wysokim potencjale pochłaniania i składowania dwutlenku węgla, np. poprzez ponowne nawadnianie
wrzosowisk, wychwytywanie gazu pochodzącego ze składowisk odpadów
1 000 000,00
2RSO2.7Ogółem42 000 000,00
Wymiar 1 – zakres interwencji
PriorytetCel szczegółowyFunduszKategoria regionuKodKwota (w EUR)
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej rozwinięte01 Dotacja42 000 000,00
2RSO2.7Ogółem42 000 000,00
Wymiar 2 – forma finansowania
PriorytetCel szczegółowyFunduszKategoria regionuKodKwota (w EUR)
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej rozwinięte33 Inne podejścia – brak ukierunkowania terytorialnego42 000 000,00
2RSO2.7Ogółem42 000 000,00
Wymiar 3 – terytorialny mechanizm realizacji i ukierunkowanie terytorialne
PriorytetCel szczegółowyFunduszKategoria regionuKodKwota (w EUR)
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej rozwinięte03 Neutralność płciowa42 000 000,00
2RSO2.7Ogółem42 000 000,00
Wymiar 7 – wymiar równouprawnienia płci w ramach EFS+*, EFRR, Funduszu Spójności i FST
* Zasadniczo 40 % EFS+ przeznacza się na monitorowanie wydatków na cele związane z równością płci. 100 % ma zastosowanie w sytuacji, gdy państwo członkowskie zdecyduje się stosować art. 6 EFS+