Działanie FEPD.02.11 Ochrona przyrody

EFRR/FS.CP2.VII – Wzmacnianie ochrony i zachowania przyrody, różnorodności biologicznej oraz zielonej infrastruktury, w tym na obszarach miejskich, oraz ograniczanie wszelkich rodzajów zanieczyszczenia.

070 – Gospodarowanie odpadami przemysłowymi i handlowymi: odpady resztkowe i niebezpieczne, 077 – Działania mające na celu poprawę jakości powietrza i ograniczenie hałasu, 078 – Ochrona, regeneracja i zrównoważone wykorzystanie obszarów Natura 2000, 079 – Ochrona przyrody i różnorodności biologicznej, dziedzictwo naturalne i zasoby naturalne, zielona i niebieska infrastruktura, 080 – Inne działania służące redukcji emisji gazów cieplarnianych w dziedzinie zachowania i odtwarzania obszarów naturalnych o wysokim potencjale pochłaniania i składowania dwutlenku węgla, np. poprzez ponowne nawadnianie wrzosowisk, wychwytywanie gazu składowiskowego.

Typy projektów:

• Opracowanie i aktualizacja dokumentów strategicznych i planistycznych dla obszarów chronionych
  
  Wsparciem zostaną objęte:
  • parki krajobrazowe, w tym obszary Natura 2000 pokrywające się z obszarem danego parku krajobrazowego – tylko plany ochrony (PO) bez uwzględnienia zakresu planów zadań ochronnych (PZO) dla Natura 2000,
  • rezerwaty przyrody – jeśli nie pokrywają się z obszarami Natura 2000,
  • obszary Natura 2000 – tylko aktualizacja PO parków krajobrazowych, które dotychczas uwzględniały zakres PZO dla fragmentów obszarów Natura 2000.
• Wdrażanie zapisów dokumentów strategicznych i planistycznych
  
  Wsparciem zostaną objęte:
  • parki krajobrazowe i rezerwaty przyrody w części niepokrywającej się z obszarami Natura 2000,
  • w przypadku, gdy obszar Natura 2000 pokrywa się z parkiem krajobrazowym lub rezerwatem przyrody, dofinansowanie gdy:
    • brak planowanej/realizowanej interwencji z FEnIKS, i
    • tylko za zgodą organu nadzorującego dany obszar chroniony.
      
      Zakres Wsparcia:
  • Rozwój mechanizmów ochrony i zwiększania różnorodności biologicznej.
  • Monitoring przyrodniczy różnorodności biologicznej i krajobrazowej.
  • Budowa i odbudowa infrastruktury związanej z ochroną i przywróceniem właściwego stanu siedlisk przyrodniczych i gatunków.
  • Usuwanie gatunków inwazyjnych.
  • Przywracanie naturalnego systemu hydrologicznego wód, w szczególności terenów podmokłych, bagien i wód zależnych oraz odbudowy naturalnych terenów zalewowych.
    Warunki realizacji projektów:
  • Wsparcie wpisywać się musi w Politykę Ekologiczną Państwa 2030, w zakresie poprawy stanu różnorodności biologicznej oraz w Priorytetowe Ramy Działań (PAF) dla sieci Natura 2000 w Polsce na lata 2021-2027.
• Projekty dotyczące tworzenia centrów ochrony różnorodności biologicznej w oparciu o rodzime gatunki
  
  Zakres wsparcia:
  • banki genowe,
  • parki miejskie,
  • ogrody botaniczne,
  • ekoparki,
  • ścieżki dydaktyczne.
    
    Warunki realizacji projektów:
  • Projekty wspomagać mogą potencjał rozwojowy regionu w zakresie ekorozwoju (ekologiczne zarządzanie środowiskiem, badania nad bioróżnorodnością).
• Inwestycje związane z zagospodarowaniem azbestu
  
  Zakres wsparcia:
  • Usuwanie azbestu i wyrobów zawierających azbest ze środowiska.
    Warunki realizacji projektów:
  • Zastąpienie materiałów azbestowych materiałami nieszkodliwymi, w celu przywrócenia stanu obiektu sprzed demontażu. Wydatki związane z pokryciem dachu i jego ociepleniem mogą stanowić nie więcej niż 30% wartości dofinansowania.
  • Podmioty dokonujące demontażu wyrobów azbestowych powinny dysponować przeszkoloną w tym zakresie kadrą i być odpowiednio uposażone (ubranie ochronne).
  • Koszty transportu i oddania na składowisko będą niekwalifikowalne.
• Projekty realizujące działania z zakresu błękitno–zielonej infrastruktury i działania z zakresu ograniczenia zanieczyszczeń środowiska
  
  Zakres wsparcia:
  • Działania z zakresu błękitno–zielonej infrastruktury obejmą: tworzenie naturalnych, półnaturalnych i sztucznych terenów i obiektów łączących zieleń i wodę np. (np. zbiorniki infiltracyjno-retencyjne, stawy retencyjne, niecki i rowy bioretencyjne, zakładanie parków miejskich, ogrodnictwo miejskie, stosowanie przepuszczalnych powierzchni, rewitalizację cieków, rowy infiltracyjne, powierzchniowe i podziemne zbiorniki szczelne, ogrody deszczowe – również w pojemnikach), zakładanie parków miejskich, ogrodnictwo miejskie, stosowanie przepuszczalnych powierzchni, ogrody deszczowe, zielone dachy i ściany, ogrody wertykalne, parki linearne, parki kieszonkowe, zielone torowiska, zielone przystanki komunikacji miejskiej.
  • Działania z zakresu ograniczenia zanieczyszczenia (powietrza, gleby, wody, hałasem, świetlnego).
    Warunki realizacji projektów:
  • Rezultatem wsparcia będzie podniesienie odporności obszarów miejskich/wiejskich na prognozowane zmiany klimatu.
  • Wartością dodaną realizowanych projektów będzie również poprawa jakości życia mieszkańców, dzięki zwiększeniu powierzchni i dostępności terenów zielonych, odgrywających istotną rolę w zachowaniu i ochronie różnorodności biologicznej.
  • Wdrażanie działań służących celom ochrony różnorodności biologicznej będzie priorytetowo koncentrowało się na obszarze OSI Obszary wiejskie, w tym przyrodniczo cenne, wskazanym w SRWP 2030, natomiast w przypadku miast – wyłącznie o liczbie mieszkańców nie większej niż 20 tys. (z wyłączeniem stolic powiatów z przedziału 15-20 tys. mieszkańców).
    109
• Wsparcie na rzecz odtwarzania/udrażniania korytarzy ekologicznych
  
  Warunki realizacji projektów:
  • Wsparcie możliwe jest tylko jako element uzupełniający innych projektów infrastrukturalnych realizowanych w ramach przedmiotowego celu szczegółowego oraz innych CS FEdP 2021-2027.
• Działania dotyczące edukacji, ochrony i przywracania różnorodności biologicznej i krajobrazowej oraz funkcji ekosystemów
  
  Zakres wsparcia:
  • Podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa oraz promowanie postaw proekologicznych wsparte rozwijaniem bazy edukacyjnej oraz działania na rzecz ochrony i przywrócenia bioróżnorodności.
    Warunki realizacji projektów:
  • Wsparciem zostaną objęte projekty wpisujące się w cele SRWP 2030.
  • Przy projektowaniu działań z zakresu edukacji ekologicznej uwzględnione zostaną potrzeby wszystkich grup odbiorców, w tym osób starszych i OzN.
  • Działania informacyjno-edukacyjne zwiększające świadomość ekologiczną społeczeństwa będą realizowane z zachowaniem standardów dostępności, z wykorzystaniem różnorodnych form i kanałów komunikacji, w celu dotarcia do możliwie największej liczby mieszkańców.
    Warunki realizacji projektów – dotyczy typów 1-3 i 5-7:
  • Nie będą mogły być dofinansowane inwestycje takie jak parkingi, drogi dojazdowe.
  • Na obszarach powierzchniowych form ochrony przyrody (np. parki krajobrazowe), możliwe będzie wsparcie (jako element projektu) dróg pożarowych dla zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego.
  • Wsparcie infrastruktury turystycznej na obszarach chronionych będzie ograniczone do inwestycji, które będą służyły wyłącznie ochronie środowiska naturalnego, przez skanalizowanie ruchu turystycznego oraz zapewnią ograniczenie degradacji środowiska przyrodniczego w miejscach przemieszczania się i wypoczynku osób zwiedzających.
  • Na wsparcie projektów infrastrukturalnych niezwiązanych bezpośrednio z ochroną siedlisk i gatunków chronionych, takich jak ośrodki, centra ochrony bioróżnorodności, banki genowe oraz infrastrukturą związaną z kanalizowaniem ruchu turystycznego zostanie przekazane maksymalnie 30% alokacji przeznaczonej na ten cel szczegółowy.
  • Poprzez zastosowanie standardu dostępności: architektonicznego, cyfrowego, informacyjno-promocyjnego i szkoleniowego, usługi oraz produkty projektów np. strony internetowe i dokumentacja, będą dostępne dla szerokiego grona odbiorców, w tym w szczególności dla OzN. Wsparta w tym celu infrastruktura (turystyczna, zielona, błękitna) będzie podlegała zasadom uniwersalnego projektowania.
  • Projekty realizowane na obszarach chronionych w celu uzyskania wsparcia będą musiały wykazać zgodność zaplanowanych do realizacji zadań z PO zgodnie z ustawą o ochronie przyrody oraz z aktami prawa miejscowego, dotyczącymi zakresu działań dopuszczalnych na obszarze objętym właściwą formą ochrony przyrody, w tym działaniami zidentyfikowanymi w PAF.
  • Zakres monitoringu przyrodniczego jako element projektów powinien zostać ustalony z właściwą instytucją odpowiedzialną za dany obszar chroniony (w przypadku obszarów Natura 2000 –właściwy RDOŚ).
  • Wdrażanie zapisów dokumentów strategicznych i planistycznych – dla działań powinien być zapewniony mechanizm zabezpieczający przed podwójnym finansowaniem; działania skonsultowane z organem nadzorującym dany obszar chroniony.
  • Projekty, które powodują zastosowanie art. 4 ust. 7 Ramowej Dyrektywy Wodnej, nie będą wspierane.
  • Zalecane będzie stosowanie przepuszczalnej nawierzchni umożliwiającej przenikanie wody ze spływu powierzchniowego do gruntu.
  • Należy unikać stosowania tworzyw sztucznych w elementach projektów z zakresu zielonej infrastruktury.
  • Podejmowane działania w pierwszej kolejności powinny mieć charakter ekosystemowy, tj. wykorzystujący naturalne mechanizmy ekosystemowe i uwzględniający wzajemnie powiązane procesy naturalne i zachowanie środowiska naturalnego w możliwie stabilnym stanie.
  • We wszystkich projektach, w których będzie to zasadne i możliwe, zastosowane zostaną rozwiązania w zakresie obiegu cyrkularnego (w tym efektywności energetycznej i użycia energii ze źródeł odnawialnych – maksymalnie 10% kosztów kwalifikowalnych, wykorzystanie materiałów pochodzących z odzysku materiałów i recyklingu), jak również elementy sprzyjające adaptacji do zmiany klimatu i łagodzeniu jej skutków (w szczególności zielona i niebieska infrastruktura, efektywne wykorzystanie zasobów wodnych).
  • Odstępstwo od linii demarkacyjnej w zakresie możliwości realizacji na obszarach Natura 2000 przedsięwzięć ujętych w załączniku nr 10 do Kontraktu programowego (KP)
  • Wspierane będą projekty, które nie zostały objęte interwencją Działania 2.12 Zintegrowana terytorialnie ochrona przyrody
  • Planuje się preferencje wsparcia na obszarze OSI Obszary wiejskie, w tym przyrodniczo cenne, wskazanym w SRWP 2030.
  • Warunki finansowania przedsięwzięć priorytetowych – zgodnie z KP.
  • Dofinansowane projekty muszą być zgodne z art. 9 rozporządzenia ogólnego, tj.:
    • przepisami Karty Praw Podstawowych i Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych;
    • zasadą równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności osób z niepełnosprawnościami (zgodnie z Wytycznymi w zakresie realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027;
    • zasadą równości kobiet i mężczyzn (jw.);
    • zasadą zrównoważonego rozwoju oraz zasadą DNSH.