Działanie FELB.02.10 Ochrona przyrody

046 – Wsparcie dla podmiotów, które świadczą usługi wspierające gospodarkę niskoemisyjną i odporność na zmiany klimatu, w tym działania w zakresie zwiększania świadomości, 073 – Rewaloryzacja obszarów przemysłowych i rekultywacja skażonych gruntów, 074 – Rewaloryzacja obszarów przemysłowych i rekultywacja skażonych gruntów zgodnie z kryteriami efektywności, 077 – Działania mające na celu poprawę jakości powietrza i ograniczenie hałasu, 078 – Ochrona, regeneracja i zrównoważone wykorzystanie obszarów Natura 2000, 079 – Ochrona przyrody i różnorodności biologicznej, dziedzictwo naturalne i zasoby naturalne, zielona i niebieska infrastruktura, 080 – Inne działania służące redukcji emisji gazów cieplarnianych w dziedzinie zachowania i odtwarzania obszarów naturalnych o wysokim potencjale pochłaniania i składowania dwutlenku węgla, np. poprzez ponowne nawadnianie wrzosowisk, wychwytywanie gazu składowiskowego, 167 – Ochrona, rozwój i promowanie dziedzictwa naturalnego i ekoturystyki poza obszarami Natura 2000

W ramach niniejszego celu szczegółowego wsparcie ukierunkowane będzie na działania dotyczące: zielonej i niebieskiej infrastruktury oraz ochrony przyrody, różnorodności biologicznej, dziedzictwa naturalnego i zasobów naturalnych. Ochrona środowiska, bioróżnorodność oraz łagodzenie zachodzących zmian klimatycznych ma istotne znaczenie w celu wzmocnienia obszarów i ochrony przyrody oraz zapobieganie zagrożeniom wynikających ze zmian klimatycznych.

W ramach działania przewidziano finansowanie następujących typów projektów:

Typ I: Wdrażanie zapisów zatwierdzonych dokumentów strategicznych i planistycznych z zakresu ochrony przyrody – wsparcie parków krajobrazowych, rezerwatów i obszarów Natura 2000, komplementarnie do wsparcia na poziomie krajowym.

Typ II: Opracowanie dokumentów planistycznych dla obszarów chronionych – parki krajobrazowe (również te pokrywające się z obszarami Natura 2000) i rezerwaty (nie pokrywające się z obszarami Natura 2000).

Typ III: Projekty w zakresie tworzenia centrów ochrony różnorodności biologicznej na obszarach chronionego krajobrazu oraz obszarach miejskich i pozamiejskich w oparciu o gatunki rodzime np. banki genowe, parki miejskie, ogrody botaniczne, ekoparki.

Typ IV: Rekultywacja, w tym remediacja, terenów zdegradowanych działalnością gospodarczą – projekty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków na terenach nie należących do Skarbu Państwa.

Typ V: Projekty z zakresu usuwania azbestu z budynków publicznych i prywatnych.

Typ VI: Projekty służące edukacji i informacji w zakresie ochrony przyrody i różnorodności biologicznej, również jako element powyższych projektów – wsparcie dla projektów wpisujących się w cele strategii regionalnych.

Wsparciem mogą zostać objęte działania zidentyfikowane w Priorytetowych ramach działań (PAF) dla sieci Natura 2000 w Polsce dla Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2021-2027, art. 8 Dyrektywy Rady 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dyrektywa siedliskowa) dla Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2021-2027.

Typ I: Wdrażanie zapisów zatwierdzonych dokumentów strategicznych i planistycznych z zakresu ochrony przyrody – wsparcie parków krajobrazowych, rezerwatów i obszarów Natura 2000, komplementarnie do wsparcia na poziomie krajowym.

Zgodnie z zapisami Linii Demarkacyjnej na poziomie regionalnym, interwencją będą mogły być objęte:

1. parki krajobrazowe i rezerwaty przyrody w części nie pokrywającej się z obszarami Natura 2000
2. w przypadku, gdy obszar Natura 2000 pokrywa się z parkiem krajobrazowym lub rezerwatem przyrody, dofinansowanie gdy:
   • brak planowanej/realizowanej interwencji z FEnIKS,
   • są to projekty ograniczone terytorialnie do jednego województwa i
   • tylko za zgodą organu nadzorującego dany obszar chroniony.
     

W ramach działania będzie można uzyskać wsparcie na:

• wdrożenie zapisów dokumentów strategicznych i planistycznych.

Typ II: Opracowanie dokumentów planistycznych dla obszarów chronionych – parki krajobrazowe (również te pokrywające się z obszarami Natura 2000) i rezerwaty (nie pokrywające się z obszarami Natura 2000).

Interwencją będą objęte projekty na przygotowanie / aktualizację dokumentów planistycznych dla obszarów chronionych, tj.:

• parki krajobrazowe, w tym obszary Natura 2000 pokrywające się z obszarem danego parku krajobrazowego – tylko plany ochrony bez uwzględnienia zakresu planów zadań ochronnych dla Natura 2000;
• rezerwaty przyrody – jeśli nie pokrywają się z obszarami Natura 2000;
• obszary Natura 2000 – tylko aktualizacja planów ochrony (PO) parków krajobrazowych, które dotychczas uwzględniały zakres planów zadań ochronnych (PZO) dla fragmentów obszarów Natura 2000.

Dopuszczalne jest w ramach Typu projektu wprowadzenie elementów edukacji i informacji w zakresie ochrony przyrody i różnorodności biologicznej.

Typ III: Projekty w zakresie tworzenia centrów ochrony różnorodności biologicznej na obszarach chronionego krajobrazu oraz obszarach miejskich i pozamiejskich w oparciu o gatunki rodzime np. banki genowe, parki miejskie, ogrody botaniczne, ekoparki.

Wdrażanie działań służących celom ochrony bioróżnorodności dotyczy miast o liczbie mieszkańców nie większej niż 20 tys. (z wyłączeniem stolic powiatów z przedziału 15-20 tys. mieszkańców)

W ramach działania będzie można uzyskać wsparcie na następujące projekty:

• tworzenie obszarów zielonych w miastach, rozszczelnienie gruntów, wykorzystanie niebieskiej i zielononiebieskiej infrastruktury w celu zwiększenia/przywrócenia różnorodności biologicznej na obszarach miejskich
• realizacja inwestycji w zakresie tworzenia centów ochrony różnorodności biologicznej na obszarach chronionego krajobrazu, jak i również na obszarach miejskich i pozamiejskich w oparciu o gatunki rodzime tj. banki genowe, parki miejskie, ogrody botaniczne, ekoparki;
• projekty z zakresu ochrony czynnej gatunków roślin, zwierząt i grzybów oraz siedlisk przyrodniczych w oparciu o zatwierdzone dokumenty planistyczne, na obszarach miejskich i pozamiejskich w oparciu o gatunki rodzime tj. banki genowe, parki miejskie, ogrody botaniczne, ekoparki
• projekty z zakresu wsparcia gatunków i siedliska przyrodniczego, które wymagają działań ochronnych do utrzymania właściwego stanu ochrony lub stabilnego trendu stanu ochrony lub liczebności populacji;
• wprowadzenie elementów edukacji i informacji w zakresie ochrony przyrody i różnorodności biologicznej.

Na wsparcie projektów infrastrukturalnych nie związanych bezpośrednio z ochroną siedlisk i gatunków chronionych, takich jak ośrodki, centra ochrony bioróżnorodności, banki genowe oraz infrastruktura związana z kanalizowaniem ruchu turystycznego zostanie przekazane maksymalnie 30% alokacji przeznaczonej na niniejszy cel.

W związku z pełnieniem przez obszary o wysokich walorach przyrodniczych funkcji turystyczno-rekreacyjnych będą realizowane działania ograniczające negatywny wpływ człowieka na środowisko przyrodnicze w ramach rozwoju m.in. infrastruktury kanalizującej ruch turystyczny. Inwestycje, które nie przyczyniają się do ochrony, odnowy oraz zrównoważonego użytkowania obszarów chronionych, takie jak np. parkingi czy drogi dojazdowe, nie będą kwalifikowalne.

Typ IV: Rekultywacja, w tym remediacja, terenów zdegradowanych działalnością gospodarczą – projekty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków na terenach nie należących do Skarbu Państwa.

W ramach działania będzie można uzyskać wsparcie na następujące projekty:

• projekty dotyczące remediacji, dekontaminacji i rekultywacji terenów zanieczyszczonych i zdegradowanych. Podejmowane działania powinny prowadzić w pierwszej kolejności do przeznaczenia terenów na cele przyrodnicze (rozwój terenów zielonych i zielonej infrastruktury), publiczne, czy społeczne, realizacja projektów przyczyni się do poprawienia stanu środowiska na danym terenie. W przypadku, kiedy takie przeznaczenie nie jest możliwe ze względu na poziom skażenia lub względy związane z ładem przestrzennym i zrównoważonym rozwojem, wówczas dopuszcza się działalność gospodarczą wnoszącą istotny wkład w realizację co najmniej jednego celu środowiskowego w rozumieniu Rozporządzenia w sprawie Taksonomii. Wsparcie może być udzielone w przypadkach, gdy podmiot odpowiedzialny za degradację terenu czy też nielegalne składowanie odpadów nie może być zidentyfikowany lub nie może zostać obarczony odpowiedzialnością za sfinansowanie remediacji lub rekultywacji zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” oraz Dyrektywą 2004/35.

Projekty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków na terenach nie należących do Skarbu Państwa. Dopuszczalne jest w ramach Typu projektu wprowadzenie elementów edukacji i informacji w zakresie ochrony przyrody i różnorodności biologicznej.

Typ V: Projekty z zakresu usuwania azbestu z budynków publicznych i prywatnych.

W ramach działania będzie można uzyskać wsparcie na następujące projekty:

• demontaż wyrobów azbestowych z możliwością zastąpienia materiałami nieszkodliwymi, w celu przywrócenia stanu obiektu sprzed demontażu. Koszty związane z wymianą materiałów na termoizolacyjne będą stanowić maksymalnie 30% kosztów projektu. Koszty związane z transportem wyrobów azbestowych na składowisko i koszty ich składowania nie będą kwalifikowalne;
• dopuszczalne jest w ramach Typu projektu wprowadzenie elementów edukacji i informacji w zakresie ochrony przyrody i różnorodności biologicznej.

Typ VI: Projekty służące edukacji i informacji w zakresie ochrony przyrody i różnorodności biologicznej, również jako element powyższych projektów – wsparcie dla projektów wpisujących się w cele strategii regionalnych.

Działania edukacyjne i informacyjne, ukierunkowane na zwiększenie wiedzy i świadomości społeczeństwa na temat celów i zasad ochrony przyrody i różnorodności biologicznej, wpływ zanieczyszczeń na stan środowiska i zdrowie ludzi jak również korzyści płynących z dobrze zachowanego środowiska naturalnego. W ramach projektów edukacyjnych i informacyjnych, dla kompleksowości oraz jak najszerszego oddziaływania, dopuszcza się realizację także komponentów dotyczących odpowiedniego działania CS (iv) oraz CS (vi).