Działanie FEPM.02.16 Różnorodność biologiczna i krajobrazu – ZIT poza terenem obszaru metropolitalnego

EFRR/FS.CP2.VII – Wzmacnianie ochrony i zachowania przyrody, różnorodności biologicznej oraz zielonej infrastruktury, w tym na obszarach miejskich, oraz ograniczanie wszelkich rodzajów zanieczyszczenia

065 – Odprowadzanie i oczyszczanie ścieków, 078 – Ochrona, regeneracja i zrównoważone wykorzystanie obszarów Natura 2000, 079 – Ochrona przyrody i różnorodności biologicznej, dziedzictwo naturalne i zasoby naturalne, zielona i niebieska infrastruktura

W ramach Działania wspierane będą projekty mające na celu:

• poprawę stanu cennych gatunków i ich siedlisk oraz ochronę ekosystemów,
• ochronę wód i ekosystemów od wód zależnych, w tym jezior,
• ochronę i przywracanie walorów przyrodniczo-krajobrazowych w tym na obszarach objętych formami ochrony przyrody oraz terenach zurbanizowanych.

Typy projektów:

• 1. Czynna ochrona i przywracanie walorów przyrodniczo-krajobrazowych na obszarach:
  • parków krajobrazowych, rezerwatów przyrody pokrywających się z obszarami parków krajobrazowych (na zasadach komplementarności z programem krajowym), Natura 2000 (w tym na obszarach pokrywających się z obszarami parków krajobrazowych) oraz obszarach chronionego krajobrazu – wg danych z centralnego rejestru form ochrony przyrody https://crfop.gdos.gov.pl/CRFOP/;
  • użytków ekologicznych–wg danych z dotyczącej ich uchwały Rady Gminy;
  • korytarzy ekologicznych–wg danych Pomorskiego Biura Planowania Regionalnego;
  • w strefie przybrzeżnej Morza Bałtyckiego–wg danych z Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Pomorskiego (PZPWP) https://pbpr.pomorskie.pl/plan-zagospodarowania-wojewodztwa/;
    w postaci wsparcia na realizację zadań dotyczących w szczególności:
    • ochrony i restytucji cennych, zagrożonych, gatunków, siedlisk przyrodniczych i ekotonów,
    • opracowania i wdrażania programów odtwarzania i renaturalizacji ekosystemów,
    • przywracania właściwego składu gatunkowego siedlisk przyrodniczych leśnych (odnawianie siedlisk), udrażnianie ciągłości korytarzy ekologicznych,
    • eliminacji obcych gatunków inwazyjnych,
    • budowie lub przebudowie przepustów i przejść dla zwierząt;

Uzupełniająco, jako element projektu, możliwe będzie:

• do 30% kosztów kwalifikowalnych projektu:
  1. wsparcie infrastruktury turystycznej na ww. obszarach chronionych, które będzie ograniczone do inwestycji służących wyłącznie ochronie środowiska naturalnego, poprzez skanalizowanie ruchu turystycznego oraz zapewnienie ograniczenia jego degradacji w miejscach przemieszczania się i wypoczynku osób zwiedzających;
  2. tworzenie i rozwój ośrodków pomocy i rehabilitacji dzikich zwierząt, również na terenach poza ww. obszarami ochronnymi;
  3. przywracanie, ochrona i wzmacnianie różnorodności biologicznej na obszarach miejskich i pozamiejskich, w oparciu przede wszystkim o gatunki rodzime, na terenach poza ww. obszarami chronionymi;
  4. rekultywacja terenów zdegradowanych w wyniku składowania odpadów w miejscach na ten cel nieprzeznaczonych na terenach będących we władaniu jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków, leżących również poza ww. obszarami chronionymi. Rekultywacja powinna prowadzić w pierwszej kolejności do przeznaczenia terenu na cele przyrodnicze lub społeczne oraz zagospodarowania terenów zieleni miejskiej. Wsparcie może zostać udzielone w przypadkach, gdy podmiot odpowiedzialny za degradację terenu lub nielegalne składowanie odpadów nie może zostać zidentyfikowany lub nie może być odpowiedzialny za finansowanie rekultywacji zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” oraz dyrektywą 2004/35/WE w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu;
• do 10% kosztów kwalifikowalnych projektu – działania edukacyjne dot. ochrony i zachowania przyrody, ściśle powiązane z celami projektu i obszarem oddziaływania.

2. Ochrona wód i ekosystemów od wód zależnych, w szczególności jezior, poprzez:
   1. zadania mające na celu ochronę cennych siedlisk wodnych, w tym jezior wrażliwych na eutrofizację (zwłaszcza lobeliowych), związanych z potwierdzoną koniecznością redukcji bezpośredniego, znaczącego negatywnego wpływu ścieków bytowych na jakość wód w jeziorach;
   2. działania służące poprawie jakości wód jezior stanowiących jednolite części wód powierzchniowych (JCWP) zagrożone nieosiągnięciem celów środowiskowych, ze względu na zanieczyszczenia komunalne;
   3. rekultywację jezior;
   4. urządzenie i zagospodarowanie terenów wokół rzek, jezior i zbiorników wodnych w celu ograniczenia spływu zanieczyszczeń powierzchniowych i antropopresji oraz działania w zlewni bezpośredniej jeziora, służące ochronie jego ekosystemu;
   5. zadania mające na celu ochronę obszarów podmokłych (zwłaszcza torfowisk), działania renaturalizacyjne, rozwój małej infrastruktury chroniącej obszary podmokłe (np. kładki nad torfowiskami, odtwarzanie małych urządzeń wodnych zatrzymujących wodę na torfowisku), a także działania wpływające na, ograniczenie dopływu zanieczyszczeń, np. poprzez tworzenie stref buforowych;

Ponadto, jako element projektu dot. działań a)-c) możliwa będzie budowa lub rozbudowa systemów odprowadzania i oczyszczania ścieków poza obszarami aglomeracji wyznaczonymi w KPOŚK – tylko w uzasadnionych przypadkach, np. na podstawie planów/projektów rekultywacji jeziora.
Uzupełniająco, jako element projektu dotyczący wszystkich działań dla 3. typu projektu, możliwe będzie:

• do 30% kosztów kwalifikowalnych projektu:
  1. wsparcie infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej, które będzie ograniczone do inwestycji służących wyłącznie ochronie środowiska naturalnego, poprzez skanalizowanie ruchu turystycznego oraz zapewnienie ograniczenia degradacji środowiska przyrodniczego w miejscach przemieszczania się i wypoczynku osób zwiedzających,
  2. tworzenie i rozwój ośrodków pomocy i rehabilitacji dzikich zwierząt,
  3. przywracanie, ochrona i wzmacnianie różnorodności biologicznej na obszarach miejskich i pozamiejskich, w oparciu przede wszystkim o gatunki rodzime,
  4. rekultywacja terenów zdegradowanych w wyniku składowania odpadów w miejscach na ten cel nieprzeznaczonych na terenach będących we władaniu jednostek samorządu terytorialnego (jst) lub ich związków. Rekultywacja powinna prowadzić w pierwszej kolejności do przeznaczenia terenu na cele przyrodnicze lub społeczne oraz zagospodarowania terenów zieleni miejskiej. Wsparcie może zostać udzielone w przypadkach, gdy podmiot odpowiedzialny za degradację terenu lub nielegalne składowanie odpadów nie może zostać zidentyfikowany lub nie może być odpowiedzialny za finansowanie rekultywacji zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” oraz dyrektywą 2004/35/WE w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu;
• do 10% kosztów kwalifikowalnych projektu – działania edukacyjne dot. ochrony i zachowania przyrody, ochrony wód i ekosystemów od wód zależnych, ściśle powiązane z celami projektu i obszarem oddziaływania.

Najważniejsze warunki realizacji projektów:

• Wsparcie uzyskać mogą wyłącznie projekty wpisane do Strategii ZIT dla Miejskich Obszarów Funkcjonalnych właściwej dla obszaru ich realizacji.
• W ramach wszystkich typów projektów niekwalifikowalne będą zadania, które nie dotyczą ochrony czynnej (zgodnie z definicją z ustawy o ochronie przyrody z 16.04.2004 r., ze. zm.), które nie przyczyniają się do ochrony, odnowy i zrównoważonego użytkowania obszarów chronionych, takie jak np. parkingi, drogi dojazdowe. Wyjątek stanowią działania wymienione w typach projektów, jako uzupełniające, wsparte max. do poziomu 30% jego kosztów kwalifikowalnych [dot. zadań uzupełniających a)-d)] oraz działania edukacyjne, których poziom dofinansowania nie może przekroczyć 10% kosztów kwalifikowalnych projektu.
• W ramach 1. typu projektu zadania realizowane na obszarach chronionych nie mogą być sprzeczne z planami ich ochrony oraz innymi dokumentami dotyczącymi ochrony tj. uchwały właściwych jst.
• W ramach 1. typu projektu zadania realizowane na obszarach rezerwatów przyrody pokrywających się z obszarami parków krajobrazowych mogą być wdrażane wyłącznie na zasadach komplementarności z programem krajowym.
• W ramach 2. typu projektu, dla zadań a)-c), w uzasadnionych przypadkach dopuszcza się budowę, rozbudowę systemów odprowadzania i oczyszczania ścieków poza obszarami aglomeracji wyznaczonymi w KPOŚK. Suma dofinansowania wszystkich projektów dla tego zakresu wsparcia w Działaniach 2.15-2.16 nie może przekroczyć kwoty kategorii interwencji 065 wskazanej w programie FEP 2021-2027 (tj. 1 mln EUR).
• Dla wszystkich typów projektów podatek VAT i koszty pośrednie są niekwalifikowalne.
• Ze wsparcia wykluczone będą projekty dla których Wnioskodawcą/Partnerem są jednostki samorządu terytorialnego (jst) które mają status Obserwatora w ZIT lub jednostki organizacyjne i spółki od nich zależne, jeżeli podmioty te uczestniczyły w naborze konkurencyjnym w ramach Działania 2.15.
• Ponadto wszystkie projekty, na każdym etapie realizacji muszą zapewnić poszanowanie praw podstawowych oraz przestrzeganie Karty praw podstawowych UE i być zgodne z zasadami horyzontalnymi dot.:
  • równości kobiet i mężczyzn,
  • zapobiegania wszelkiej dyskryminacji,
  • zapewnienia dostępności dla osób o ograniczonej mobilności oraz z niepełnosprawnościami,
  • wspierania zrównoważonego rozwoju, z uwzględnieniem zasady „nie czyń poważnych szkód” (DNSH),
    zgodnie z Wytycznymi MFiPR dotyczącymi realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027 i zapisami „Analizy spełniania zasady DNSH dla projektu programu FEP 2021–2027” w zakresie CS 2(vii).

Preferowane będą projekty realizowane na obszarach:

• Natura 2000,
• wpisujących się w strukturę korytarzy ekologicznych wg PZPWP,
• krajobrazów priorytetowych wyznaczonych w audycie krajobrazowym dla województwa pomorskiego,

Ukierunkowanie terytorialne:
Działanie realizowane będzie na obszarach miast i miejscowości na terenie wskazanym w Strategii ZIT dla Miejskich Obszarów Funkcjonalnych Bytowa, Chojnic-Człuchowa, Kościerzyny, Kwidzyna, Lęborka, Malborka-Sztumu, Słupska-Ustki, Starogardu Gdańskiego.