Wzmacnianie ochrony i zachowania przyrody, różnorodności biologicznej oraz zielonej infrastruktury, w tym na obszarach miejskich oraz ograniczanie wszelkich rodzajów zanieczyszczenia – Łódzkie

Interwencje w ramach Funduszy

Podstawa prawna: art. 22 ust. 3 lit. d) ppkt (i), (iii), (iv), (v), (vi) i (vii) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów

Powiązane rodzaje działań – art. 22 ust. 3 lit. d) pkt (i) rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów oraz art. 6 rozporządzenia w sprawie EFS+:

W celu wzmocnienia ochrony przyrody w regionie planuje się podjęcie działań gwarantujących poprawę ochrony gatunków i siedlisk różnych gatunków zwierząt, roślin i grzybów, w tym zwiększenie zasobów przyrodniczych chronionych obszarowo. Warunkiem koniecznym poprawy jakości środowiska oraz zachowania krajobrazu w stopniu jak najmniej przekształconym, będzie zwiększenie świadomości mieszkańców województwa łódzkiego, co do wpływu czynników antropogenicznych na otoczenie przyrodnicze i szerzej na całe systemy ekologiczne regionu. 

Zasadniczym celem interwencji podejmowanych w celu szczegółowym będzie wzmocnienie mechanizmów ochrony różnorodności biologicznej w regionie poprzez m.in. zachowanie lub odtworzenie ekosystemów, siedlisk przyrodniczych, populacji gatunków, inwestycje w zakresie zielono-niebieskiej infrastruktury, wsparcie centrów ochrony różnorodności biologicznej i ośrodków prowadzących działalność w zakresie edukacji ekologicznej, inwentaryzację przyrodniczą i krajobrazową form ochrony przyrody, opracowywanie, aktualizację dokumentów dla obszarów chronionych lub wdrażanie ich zapisów. Ważny jest również aspekt związany z redukcją emisji zanieczyszczeń poprzez działania na rzecz remediacji terenów zanieczyszczonych lub rekultywacji terenów zdegradowanych (m.in. składowisk odpadów), w tym ekspertyzy, usuwanie zagrożenia ze strony niewłaściwie składowanych lub magazynowanych odpadów. Wsparcie infrastruktury turystycznej na obszarach chronionych będzie ograniczone do inwestycji, które będą służyły ograniczeniu degradacji środowiska przyrodniczego w miejscach przemieszczania się lub wypoczynku osób zwiedzających (w tym skanalizowaniu ruchu turystycznego) lub edukacji (w tym promowaniu form ochrony przyrody- np. platformy widokowe, ścieżki dydaktyczne wykorzystujące lokalne zasoby przyrodnicze). Edukacja w zakresie kwestii środowiskowych lub klimatycznych będzie służyć m.in. rozpowszechnianiu dobrych praktyk, propagowaniu odpowiednich działań, zwiększeniu świadomości społecznej oraz osiąganiu celów środowiskowych, klimatycznych. Może być zarówno elementem projektu jak i samodzielnym projektem.

Koszty parkingów oraz dróg dojazdowych nie będą kwalifikowane, chyba że potrzeba ich budowy wynika z zapisów planu ochrony dla danego obszaru lub konieczności ograniczenia presji ze strony ruchu turystycznego na ten obszar (uzyskano potwierdzenie konieczności ograniczenia presji ze strony ruchu turystycznego od organu sprawującego nadzór nad obszarem chronionym). Wydatki kwalifikowalne w tym zakresie będą stanowić wyłącznie element projektu i będą ograniczone do 20% kosztów kwalifikowalnych projektu.

Na wsparcie projektów infrastrukturalnych niezwiązanych bezpośrednio z ochroną siedlisk i gatunków chronionych, takich jak ośrodki, centra ochrony

bioróżnorodności, banki genowe oraz infrastruktura związana z kanalizowaniem ruchu turystycznego zostanie przeznaczone maksymalnie 30% alokacji celu szczegółowego.

Wsparciem będą objęte również działania dotyczące obszarów NATURA 2000 oraz będą one premiowane w kryteriach wyboru projektów.

Wsparcie może być udzielone w przypadkach, gdy podmiot odpowiedzialny za degradację terenu czy też nielegalne składowanie odpadów nie może być zidentyfikowany lub nie może zostać obarczony odpowiedzialnością za sfinansowanie remediacji lub rekultywacji zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” oraz Dyrektywą 2004/35.

Realizacja działań zaplanowanych w ramach celu szczegółowego przyczyni się do wzmocnienia ochrony przyrody i różnorodności biologicznej, a przez to do zachowania wysokiej jakości środowiska przyrodniczego regionu łódzkiego.

Planuje się wsparcie w szczególności następujących typów przedsięwzięć:

  • działania służące zachowaniu lub odtworzeniu ekosystemów, siedlisk przyrodniczych, populacji gatunków (w tym m.in. ochrona czynna, ograniczanie ekspansji inwazyjnych gatunków obcych);
  • inwestycje w zakresie zielono-niebieskiej infrastruktury ukierunkowane na wzmocnienie bioróżnorodności i ochronę przyrody;
  • tworzenie lub wsparcie centrów ochrony różnorodności biologicznej (np. banki genowe, parki miejskie, ogrody botaniczne, ogrody tematyczne i edukacyjne, ośrodki rehabilitacji zwierząt chronionych), ośrodków prowadzących działalność w zakresie edukacji ekologicznej;
  • inwentaryzacja przyrodnicza i krajobrazowa form ochrony przyrody (w tym obszarów chronionego krajobrazu);
  • opracowywanie, aktualizacja dokumentów dla obszarów chronionych lub wdrażanie ich zapisów;
  • działania na rzecz remediacji terenów zanieczyszczonych lub rekultywacji terenów zdegradowanych (w tym składowisk odpadów);
  • usuwanie zagrożenia ze strony niewłaściwie składowanych lub magazynowanych odpadów, np. likwidacja tzw. dzikich wysypisk odpadów;
  • inwestycje związane z właściwym ukierunkowaniem ruchu turystycznego na obszarach cennych przyrodniczo służące ograniczeniu antropopresji i degradacji środowiska;
  • edukacja w zakresie kwestii środowiskowych lub klimatycznych.

Działania w CS zostały ocenione jako zgodne z zasadą DNSH.

Mieszkańcy województwa łódzkiego oraz podmioty korzystające z rezultatów projektu.

Cel szczegółowy będzie realizowany z poszanowaniem zasad horyzontalnych UE, w tym zapewnieniem równości, włączenia społecznego i niedyskryminacji, zgodnie z art. 9 rozporządzenia 2021/1060.
Inwestycje służące ograniczeniu degradacji środowiska, w tym zmniejszeniu zanieczyszczeń, będą miały wpływ na zmniejszenie zjawiska wykluczenia społecznego i ubóstwa z powodów zdrowotnych, gdyż obniżą skalę problemów zdrowotnych mieszkańców. Wpłyną też na poprawę warunków i jakości życia mieszkańców. Dzięki uwzględnieniu w projektach wymogów uniwersalnego projektowania i mechanizmu racjonalnych usprawnień zapewniony będzie odpowiedni dostęp do infrastruktury obiektów edukacji ekologicznej, czy infrastruktury służącej promowaniu form ochrony przyrody, odpowiadającej na specyficzne potrzeby osób o ograniczonych możliwościach poruszania się.
Kampanie informacyjno-edukacyjne zwiększające świadomość ekologiczną społeczeństwa będą realizowane z zachowaniem standardów dostępności, z wykorzystaniem różnorodnych form i kanałów komunikacji, w celu dotarcia do możliwie największej liczby mieszkańców.

Wsparcie udzielane będzie na obszarze całego województwa łódzkiego.
Planuje się zastosowanie wsparcia za pomocą instrumentu rozwoju terytorialnego – Zintegrowane Inwestycje Terytorialne (ZIT). Instrument będzie wdrażany zgodnie z zasadami określonymi w UP oraz Zasadami realizacji instrumentów terytorialnych w Polsce w perspektywie finansowej UE na lata 2021-2027.

Wykorzystanie instrumentu ZIT będzie ograniczone do wsparcia Miejskich Obszarów Funkcjonalnych (MOF) wyznaczonych w SRWŁ2030:

  • MOF Ośrodka Wojewódzkiego – Łodzi;
  • MOF Sieradz – Zduńska Wola – Łask;
  • MOF Tomaszów Mazowiecki – Opoczno;
  • MOF Radomsko – Piotrków Trybunalski – Bełchatów.

Odpowiednie dla danej formy współpracy organy związków ZIT odpowiadają za przygotowanie strategii ZIT, zawierającej w szczególności elementy określone w rozporządzeniu 2021/1060. Wyzwania MOF zostały określone w SRWŁ2030, ich doszczegółowienie na poziomie poszczególnych związków ZIT znajdzie się w strategiach ZIT. W ramach celu szczegółowego instrument ZIT zostanie wykorzystany do wsparcia inwestycji z zakresu ochrony różnorodności biologicznej.
Wybór projektów w ramach instrumentu ZIT będzie dokonywany w oparciu o listę projektów realizujących cele Strategii ZIT, o której mowa w ustawie wdrożeniowej. Planuje się wsparcie dla gmin położonych na obszarze zielonej gospodarki (OSI o znaczeniu regionalnym, wskazany w SRWŁ2030).

Planowane do realizacji są działania o charakterze międzyregionalnym, transgranicznym i transnarodowym z udziałem beneficjentów z innych państw. Działania realizowane w ramach CS w zakresie różnorodności biologicznej będą komplementarne z działaniami realizowanymi m.in. w Interreg Europa 2021-2027, Interreg Europa Środkowa 2021-2027, Life. Ponadto zakres interwencji przewidziany w przedmiotowym celu szczegółowym jest komplementarny z obszarem tematycznym Substancje Niebezpieczne wskazanym w Zrewidowanym Planie Działania SUERMB.
Przy realizacji projektów międzynarodowych dążyć się będzie do wdrażania w FEŁ2027 wypracowywanych w ich toku rozwiązań (w zależności od tematyki przyszłych projektów, w których region będzie partnerem).
Premiowane będą projekty powiązane z innymi programami międzynarodowymi lub projektami międzynarodowymi, np. wykorzystujące dobre praktyki wypracowane w ramach projektów międzynarodowych.
Wsparcie potencjalnych beneficjentów w obszarze współpracy międzynarodowej jest zapewnione dzięki działalności sieci PIFE, która świadczy usługi informacyjne w odniesieniu do wszystkich programów finansowanych z Funduszy Europejskich, również zarządzanych centralnie przez KE oraz komórek w strukturach IZ zajmujących się programami i projektami (w tym międzynarodowymi) finansowanymi z funduszy UE, dzięki czemu podmioty z regionu są informowane o możliwości udziału w projektach (spotkania interesariuszy, zagraniczne wizyty studyjne), w których następuje wymiana doświadczeń i wiedzy oraz zachęcanie interesariuszy do stosowania dobrych praktyk wypracowanych w innych krajach.

Nie planuje się wykorzystania instrumentów finansowych. Z uwagi na charakter inwestycji oraz niską zdolność do generowania przychodu brak jest uzasadnienia do stosowania IF.

Wskaźniki

PriorytetCel szczegółowyFunduszKategoria regionuNr identyfikacyjnyWskaźnikJednostka miaryCel pośredni (2024)Cel końcowy (2029)
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
RCO36Zielona infrastruktura objęta wsparciem do celów innych
niż przystosowanie się do zmian klimatu
hektary0,0013,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
RCO38Powierzchnia wspieranych zrekultywowanych gruntówhektary0,0039,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
RCO74Ludność objęta projektami w ramach strategii
zintegrowanego rozwoju terytorialnego
osoby0,00397 649,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
RCO75Wspierane strategie zintegrowanego rozwoju terytorialnegowkłady na rzecz
strategii
0,004,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
PLRO 71Liczba wspartych form ochrony przyrodyszt0,0022,00
Wskaźniki produktu
PriorytetCel szczegółowy FunduszKategoria regionuNr identyfikacyjnyWskaźnikJednostka miaryWartość bazowa lub wartość odniesieniaRok odniesieniaCel
końcowy
(2029)
Źródło danych
2RSO2.7EFRRRegiony
słabiej
rozwinięte
RCR52Grunty zrekultywowane
wykorzystywane jako tereny zielone,
pod budowę lokali socjalnych lub pod
działalność gospodarczą lub inną
hektary0,002021-202927,00IZ
FEŁ2027
2RSO2.7EFRRRegiony
słabiej
rozwinięte
RCR95Ludność mająca dostęp do nowej lub
udoskonalonej zielonej infrastruktury
osoby0,002021-202947 436,00IZ
FEŁ2027
Wskaźniki rezultatu

Orientacyjny podział zasobów programu (UE) według rodzaju interwencji

Nr priorytetuCel
szczegółowy
FunduszKategoria regionuKodKwota (w EUR)
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
073. Rewaloryzacja obszarów przemysłowych i rekultywacja skażonych gruntów33 320 000,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
074. Rewaloryzacja obszarów przemysłowych i rekultywacja skażonych gruntów zgodnie z kryteriami efektywności20 000 000,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
077. Działania mające na celu poprawę jakości powietrza i ograniczenie emisji hałasu200 000,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
078. Ochrona, regeneracja i zrównoważone wykorzystanie obszarów Natura 20002 000 000,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
079. Ochrona przyrody i różnorodności biologicznej, dziedzictwo naturalne i zasoby, zielona i błękitna infrastruktura13 000 000,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej
rozwinięte
080. Inne działania służące redukcji emisji gazów cieplarnianych w dziedzinie zachowania i odtwarzania obszarów
naturalnych o wysokim potencjale pochłaniania i składowania dwutlenku węgla, np. poprzez ponowne nawadnianie
wrzosowisk, wychwytywanie gazu pochodzącego ze składowisk odpadów
800 000,00
2RSO2.7Ogółem69 320 000,00
Wymiar 1 – zakres interwencji
Nr priorytetuCel szczegółowyFunduszKategoria regionuKodKwota (w EUR)
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej rozwinięte01. Dotacja69 320 000,00
2RSO2.7Ogółem69 320 000,00
Wymiar 2 – forma finansowania
Nr priorytetuCel szczegółowyFunduszKategoria regionuKodKwota (w EUR)
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej rozwinięte03. ZIT – funkcjonalne obszary miejskie20 000 000,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej rozwinięte28. Inne podejścia – obszary wiejskie15 000 000,00
2RSO2.7EFRRRegiony słabiej rozwinięte33. Inne podejścia – brak ukierunkowania terytorialnego34 320 000,00
2RSO2.7Ogółem69 320 000,00
Wymiar 3 – terytorialny mechanizm realizacji i ukierunkowanie terytorialne
Nr priorytetuCel szczegółowyFunduszKategoria regionuKwota (w EUR)
2RSO2.7Regiony słabiej rozwinięte02. Uwzględnianie aspektu płci2 000 000,00
2RSO2.7Regiony słabiej rozwinięte03. Neutralność płciowa67 320 000,00
2RSO2.7Regiony słabiej rozwinięte69 320 000,00
Wymiar 7 – wymiar „Równouprawnienie płci” w ramach EFS+*, EFRR, Funduszu Spójności i FST
Zasadniczo 40 % EFS+ przeznacza się na monitorowanie wydatków na cele związane z równością płci. 100 % ma zastosowanie w sytuacji, gdy państwo członkowskie zdecyduje się stosować art. 6 EFS+