Wzmacnianie ochrony i zachowania przyrody, różnorodności biologicznej oraz zielonej infrastruktury, w tym na obszarach miejskich, oraz ograniczanie wszelkich rodzajów zanieczyszczenia – Śląsk

Przy projektowaniu działań z zakresu edukacji ekologicznej uwzględnione zostaną potrzeby wszystkich grup odbiorców, w tym osób starszych i z niepełosprawnościami. Kampanie informacyjno-edukacyjnej zwiększające świadomość ekologiczną społeczeństwa będą realizowane z zachowaniem standardów dostępności, z wykorzystaniem różnorodnych form i kanałów komunikacji, w celu dotarcia do możliwie największej liczby mieszkańców. Poprzez zastosowanie standardu dostępności: architektonicznego, cyfrowego, informacyjno-promocyjnego i szkoleniowego, usługi oraz produkty projektów np. strony internetowe i dokumentacja, będą dostępne dla szerokiego grona odbiorców, w tym w szczególności dla osób z niepełnosprawnościami. Wsparta w tym celu infrastruktura (turystyczna, zielona, błękitna) będzie podlegała zasadom uniwersalnego projektowania. Pozytywny wpływ na zasadę niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami będzie kryterium dostępu warunkującym otrzymanie dofinansowania. W przypadku projektów, w których występował będzie produkt neutralny pod względem zasady równości szans i niedyskryminacji, zasada niedyskryminacji zostanie zapewniona na poziomie zarządzania projektem i dostępności cyfrowej dokumentacji projektowej publikowanej na stronach zgodnych z WCAG, nawet w przypadku braku kwalifikowalności takich wydatków w projekcie. Projekty będą oceniane pod kątem spełniania zasady równości kobiet i mężczyzn, zgodnie z Wytycznymi równościowymi. Możliwe jest wsparcie lub preferencje w obszarze ochrony, regeneracji i zrównoważonego wykorzystania obszarów chronionych dla przedsięwzięć odpowiadających potrzebom lokalnym w uzgodnieniu z Lokalnymi Grupami Działania. Wsparcie polityki spójności będzie udzielane wyłącznie projektom i beneficjentom, którzy przestrzegają przepisów antydyskryminacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 3 Rozporządzenia PE i Rady nr 2021/1060. W przypadku, gdy beneficjentem jest jednostka samorządu terytorialnego (lub podmiot przez nią kontrolowany lub od niej zależny), która podjęła jakiekolwiek działania dyskryminujące, sprzeczne z zasadami, o których mowa w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 2021/1060, wsparcie w ramach polityki spójności nie może być udzielone.

W ramach celu szczegółowego wsparcie oferowane będzie na terenie całego województwa śląskiego. Dla inwestycji z zakresu ochrony różnorodności biologicznej na obszarach miejskich i pozamiejskich planuje się zastosowanie Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych, natomiast w zakresie rekultywacji priorytet stanowić będą inwestycje realizowane na obszarze subregionu północnego województwa. Dopuszcza się możliwość przeprowadzania procedury wyboru projektów na wybranych Obszarach Strategicznej Interwencji wskazanych w Strategii Rozwoju Województwa Śląskiego „Śląskie 2030″, w szczególności OSI Obszary cenne przyrodniczo oraz OSI Gminy tracące funkcje społeczno-gospodarcze. Wyznaczone obszary odpowiadają na najważniejsze problemy i potencjały zarysowane w diagnozie „Strategii Rozwoju Województwa Śląskiego „Śląskie 2030″. OSI Obszary cenne przyrodniczo stanowią najważniejsze obszary dla zachowania walorów przyrodniczych regionu i umiejscowione są we wszystkich subregionach województwa. Ich położenie wyraźnie pokrywa się z lokalizacją parków krajobrazowych występujących w regionie. Natomiast OSI- gminy tracące funkcje to ośrodki, które w ciągu kilkunastu lat stopniowo traciły swoją pozycję, jako znaczących ośrodków gospodarczych i społecznych w regionie, predystynowanych do pełnienia istotnej roli dla mieszkańców województwa jako miejsca pracy, zamieszkania i realizacji różnorodnych potrzeb społeczności. Najwyższa utrata funkcji społ-gosp. widoczna jest w centralnej części województwa, w szczególności w obszarze największego obszaru miejskiego w kraju tj. Metropolii Górnośląskiej. Łącznie jako tracące funkcje zakwalifikowano w regionie 22 gminy.

Projekty mające na celu wspieranie ochrony różnorodności biologicznej są powiązane ze stałą lokalizacją. W ramach finansowania nie planuje się bezpośrednich projektów międzyregionalnych, transgranicznych ani transnarodowych, choć niektóre z nich mogą być powiązane z utrzymaniem transgranicznych korytarzy ekologicznych. Wspólnym punktem odniesienia dla tej interwencji mogą być opracowania planistyczne o charakterze ponadregionalnym. W przedmiotowym obszarze identyfikuje się potencjał współpracy opartej na wymianie doświadczeń, np. w zakresie rekultywacji terenów powierzchni zdegradowanych lub wykorzystując wyniki innych programów, np. LIFE+, dążąc do synergii z dorobkiem europejskich i krajowych instrumentów współpracy. Dlatego dopuszcza się realizację przedsięwzięć z partnerami mającymi swoją siedzibę poza województwem śląskim. Mając na uwadze, że województwo śląskie objęte jest programami współpracy terytorialnej Interreg, działania międzyregionalne, transgraniczne i transnarodowe, a jednocześnie komplementarne i wzmacniające do podejmowanych w ramach FE SL 2020-2027 w obszarze niniejszego celu szczegółowego, realizowane będą w: – Programie Interreg Polska-Słowacja, w ramach Priorytetu 1 Przyjazne naturze i bezpieczne Pogranicze, – Interreg Czechy-Polska, w ramach Priorytetu 1 Zintegrowany system ratownictwa i środowisko, – Interreg Europa Środkowa 2021-2027, poprzez Priorytet 2 Współpraca na rzecz bardziej zielonej Europy Środkowej, – Interreg Europa 2021-2027.

Nie przewiduje się wykorzystania Instrumentów Finansowych. Interwencja będzie skierowana do JST oraz jednostek publicznych prowadzących działalność w zakresie ochrony przyrody. Przedsięwzięcia te nie są możliwe z rynkowego punktu widzenia. Realizowane projekty nie będą generowały dochodów lub bezpośrednich oszczędności, a ich nadrzędnym celem jest ochrona i przywrócenie różnorodności biologicznej regionu jako sposobu na zachowanie jakości i ciągłości życia ludzkiego. Zatem cel ten powinien być wspierany narzędziami o największym efekcie zachęty. Stąd, wsparcie będzie udzielane w formie bezzwrotnej.