Wzmacnianie ochrony i zachowania przyrody, różnorodności biologicznej oraz zielonej infrastruktury, w tym na obszarach miejskich oraz ograniczanie wszelkich rodzajów zanieczyszczenia – Lubelskie

• Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki, porozumienia i stowarzyszenia;
• Jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego posiadające osobowość prawną;
• Parki Krajobrazowe i Zespoły Parków Krajobrazowych;
• Podmioty sprawujące nadzór lub zarządzające obszarami chronionymi;
• Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska;
• Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe i jego jednostki organizacyjne;
• Podmioty tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki;
• Kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych;
• Spółki Wspólnot Gruntowych;
• Organizacje pozarządowe;
• Instytucje oświatowe;
• Ośrodki edukacji ekologicznej;
• Jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowość prawną działające w sferze ochrony środowiska;
• Spółki prawa handlowego, w których większość udziałów lub akcji posiadają jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki;
• Spółdzielnie Mieszkaniowe, Wspólnoty Mieszkaniowe;
• Podmioty Ekonomii Społecznej.

Dofinansowaniu będą podlegać projekty zgodne z Programem Ochrony Środowiska Województwa Lubelskiego na lata 2020-2023 z perspektywą do roku 2027, zmierzające do poprawy stanu środowiska, redukujące negatywne oddziaływanie działalności człowieka na środowisko naturalne oraz sprzyjające kształtowaniu postaw proekologicznych. Wsparcie infrastruktury turystycznej na obszarach chronionych będzie ograniczone do inwestycji, które będą służyły wyłącznie ochronie środowiska naturalnego, poprzez skanalizowanie ruchu turystycznego oraz zapewnią ograniczenie degradacji środowiska przyrodniczego w miejscach przemieszczania się i wypoczynku osób zwiedzających. Inwestycje, które nie przyczyniają się do ochrony, odnowy oraz zrównoważonego użytkowania obszarów chronionych, takie jak parkingi, drogi dojazdowe, nie będą kwalifikowane. Projekty realizowane na obszarach chronionych w celu uzyskania wsparcia będą musiały wykazać zgodność zaplanowanych do realizacji zadań z planami ochrony zgodnie z ustawą o ochronie przyrody oraz z aktami prawa miejscowego, dotyczącymi zakresu działań dopuszczalnych na obszarze objętym właściwą formą ochrony przyrody, w tym działaniami zidentyfikowanymi w Priorytetowych Ramach Działania (PAF) na lata 2021-27 dla obszarów Natura 2000. Priorytetem będzie opracowanie i poprawa planów działań ochronnych dla obszarów Natura 2000 oraz wdrożenie działań zawartych w tych planach. W projektach obejmujących parki miejskie będzie wymagane udokumentowanie wartości przyrodniczej parku, poprzedzonej inwentaryzacją przyrodniczą i zastosowaniem opartych na gatunkach rodzimych działań utrzymujących i zwiększających bioróżnorodność. Na wsparcie projektów infrastrukturalnych nie związanych bezpośrednio z ochroną siedlisk i gatunków chronionych, takich jak ośrodki, centra ochrony bioróżnorodności, banki genowe, ogrody botaniczne, oraz infrastruktura związana z kanalizowaniem ruchu turystycznego zostanie przekazane maksymalnie 30% alokacji przeznaczonej na ten cel. Wsparcie w zakresie „Remediacji terenów zanieczyszczonych oraz rekultywacji terenów zdegradowanych działalnością gospodarczą” może być udzielone w przypadkach, gdy podmiot odpowiedzialny za degradację terenu czy tez nielegalne składowanieodpadów nie może być zidentyfikowany lub nie może zostać obarczony odpowiedzialnością za sfinansowanie remediacji lub rekultywacji zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” oraz Dyrektywą 2004/35. Rekultywacja powinna prowadzić w pierwszej kolejności do przeznaczenia terenu na cele przyrodnicze, do rozwoju nowych terenów zielonych i zielonej infrastruktury, a także terenów spełniających funkcje publiczne oraz społeczne.

Grupą docelową podejmowanych działań będą mieszkańcy województwa lubelskiego, osoby, instytucje i przedsiębiorstwa korzystające z rezultatów projektu

W ramach CS przestrzegane będą zasady horyzontalne, o których mowa w art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz w art. 10 TFUE z uwzględnieniem KPP, Konwencji ONZ oraz art. 9 i 73 Rozporządzenia Ogólnego, także w zakresie spełnienia horyzontalnych warunków podstawowych, jak również właściwe przepisy krajowe oraz stosowne wytyczne ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego. Podczas przygotowania, wdrażania, monitorowania i ewaluacji Programu przestrzegane będą zasady równości szans i zapobiegania dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Najważniejsze instrumenty realizacji zasad to: kryteria wyboru projektów, weryfikacja wniosku o dofinansowanie; listy kontrolne w ramach prowadzonych kontroli; listy sprawdzające dla wniosków o płatność jako elementy weryfikujące realizację zasad, możliwość zgłaszania podejrzeń i skarg dotyczących niezgodności interwencji/działań z KPON/KPP oraz obowiązek corocznego raportowania komitetowi monitorującemu o zgłoszonych przypadkach niezgodności, dbanie aby w procesie ewaluacji uwzględniać zasady.
W CS zostanie to zapewnione poprzez działania, które obejmują m.in. konieczność zapewnienia równego dostępu do produktów, rezultatów projektu dla użytkowników, poprzez wymóg uwzględnienia zasady uniwersalnego projektowania czy dostosowania wspartej infrastruktury do potrzeb m.in. OzN, przez możliwość samodzielnego użytkowania/obsługi produktu projektu. W przypadku usług świadczonych drogą elektroniczną zastosowany zostanie standard dostępności cyfrowej WCAG 2.1.
Przy projektowaniu działań z zakresu edukacji ekologicznej uwzględnione zostaną potrzeby wszystkich grup odbiorców, w tym osób starszych i z niepełnosprawnościami. Kampanie informacyjne będą realizowane z zachowaniem standardów dostępności, z wykorzystaniem różnorodnych form i kanałów komunikacji, w celu dotarcia do możliwe największej liczby mieszkańców regionu.

W celu zwiększenia efektywności podejmowanych interwencji poprzez realizację zintegrowanych projektów odpowiadających w sposób kompleksowy na potrzeby oraz problemy rozwojowe miast i obszarów powiązanych z nimi funkcjonalnie w przedmiotowym celu szczegółowym zaplanowano wykorzystanie instrumentu ZIT. Instrument ZIT będzie realizowany na terenie obszarów strategicznej interwencji w postaci Miejskich Obszarów Funkcjonalnych wskazanych w SRWL2030, zgodnie z założeniami wskazanymi w sekcji: Wskazanie konkretnych terytoriów objętych wsparciem, z uwzględnieniem planowanego wykorzystania narzędzi terytorialnych Priorytetu XI (CS 5 (i)).
Zastosowane będą preferencje punktowe w naborach konkurencyjnych dla projektów wynikających ze strategii terytorialnych opracowanych przez partnerstwa JST w celu wdrażania Innego Instrumentu Terytorialnego (strategii rozwoju ponadlokalnego lub strategii IIT), zgodnie zZałącznik nr 1 do uchwały nr CDXVII/7223/2022 Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 13 grudnia 2022 r. Strona 92 założeniami wskazanymi w sekcji: Wskazanie konkretnych terytoriów objętych wsparciem, z uwzględnieniem planowanego wykorzystania narzędzi terytorialnych Priorytetu XI (CS 5 (ii)

W ramach CS zapewniona zostanie komplementarność pomiędzy programami oraz pomiędzy poszczególnymi funduszami w ramach prowadzonych interwencji. Projekty z zakresu odbudowy zasobów przyrodniczych i wzmacniania ochrony i stanu siedlisk i gatunków chronionych wód realizować będą założenia unijnej Strategii na rzecz bioróżnorodności 2030. Ww. działania pozostaną zgodne z celami „Czystość wód morskich” oraz „Bogata i zdrowa przyroda” wskazanych w SUE RMB. Są także komplementarne z działaniami wynikającymi z programów o charakterze międzyregionalnym, ponadnarodowym i transgranicznym: Interreg Europa 2021-2027, Interreg Europa Środkowa 2021-2027, Interreg Region Morza Bałtyckiego 2021-2027, Program Współpracy Transgranicznej Interreg Polska – Ukraina 2021-2027. Działania w CS odpowiadają też na wyzwania wysoce priorytetowe z Załącznika D do sprawozdania krajowego w ramach Europejskiego Semestru 2019.
Na poziomie dokumentów wdrożeniowych do Programu, w ramach etapu wyboru projektów zastosowane będą preferencje punktowe w naborach dla projektów, w których zawarto elementy współpracy ponadregionalnej, transgranicznej lub ponadnarodowej. W wybranych naborach konkurencyjnych premiowani będą beneficjenci wykazujący się doświadczeniem i/lub zaangażowaniem w prowadzone działania współpracy międzyregionalnej, transgranicznej i transnarodowej Spośród partnerów, którzy mogą wesprzeć proces wdrażania interwencji regionalnej, należy wskazać beneficjentów i uczestników programu LIFE 2021-2027 i podprogramu „Przyroda i różnorodność biologiczna”.

W ramach CS główną formą finansowania będzie dotacja. Nie przewiduje się zastosowania instrumentów finansowych.