Działanie FEMP.02.14 Ochrona różnorodności biologicznej

078 – Ochrona, regeneracja i zrównoważone wykorzystanie obszarów Natura 2000, 079 – Ochrona przyrody i różnorodności biologicznej, dziedzictwo naturalne i zasoby naturalne, zielona i niebieska infrastruktura, 172 – Finansowanie krzyżowe w ramach EFRR (wsparcie dla działań typowych dla EFS+ koniecznych do wdrożenia części operacji objętej EFRR i bezpośrednio z nią związanych)

W ramach działania wspierana będzie interwencja, która przyczyni się do zahamowania spadku różnorodności biologicznej w szczególności na obszarach cennych przyrodniczo oraz poprawi warunki umożliwiające zrównoważone korzystanie z zasobów dziedzictwa przyrodniczego regionu.

Typ projektu A. Ochrona ekosystemów, siedlisk i gatunków roślin, zwierząt i grzybów (tryb konkurencyjny) alokacja – 15 514 760 euro

W ramach typu projektu A wspierana będzie interwencja, dotycząca:

czynnej ochrony ekosystemów, siedlisk i gatunków roślin, zwierząt i grzybów na poniżej wskazanych terenach:

• na terenach objętych formą ochrony przyrody wraz z ich otuliną (m.in. na terenie parków krajobrazowych, rezerwatów przyrody, obszarach chronionego krajobrazu, obszarów Natura 2000)
• na terenach cennych przyrodniczo, wskazanych w projekcie audytu krajobrazowego (Uchwała nr 1542/2023 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 8 sierpnia 2023 r. w sprawie przyjęcia projektu Audytu krajobrazowego województwa małopolskiego, w celu zasięgnięcia opinii podmiotów wymienionych w ustawie) jako obszar priorytetowy (przyrodniczy lub przyrodniczo- kulturowy);
• na pozostałych na terenach cennych przyrodniczo;
• na terenie parków spacerowo-wypoczynkowych (z wyłączeniem miast, które będą mogły ubiegać się o takie wsparcie w ramach działania 2.15, 2.26, 2.30 typ projektu A w ramach programu FEM oraz w ramach programu FENiKS, chyba, że jest to teren objęty formą ochrony przyrody).
  • Na powyższych terenach możliwe będzie m.in. usuwanie inwazyjnych gatunków obcych, reintrodukcja gatunków chronionych i/lub zagrożonych, ochrona in situ, utrzymanie różnorodności biologicznej poprzez wypas zwierząt trawożernych, ochrona i hodowla zapylaczy, tworzenie ścieżek dydaktycznych, utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów, zachowanie różnorodności biologicznej, wprowadzanie drzew i krzewów gatunków rodzimych m.in. na korytarzach migracyjnych. Na powyższych terenach możliwe będą również działania z zakresu ograniczenia antropopresji poprzez budowę i rozwój infrastruktury turystycznej w celu ukierunkowania ruchu turystycznego oraz ograniczenia degradacji środowiska przyrodniczego w miejscach wypoczynku osób zwiedzających, wprowadzania elementów małej architektury jak np. ławeczki, kosze na śmieci, oświetlanie, ciągi piesze itp. wyłącznie jako element projektu z zakresu czynnej ochrony przyrody tj. nie więcej niż 10 % kosztów kwalifikowalnych;
• opracowywania dokumentów planistycznych – dla obszarów objętych formą ochrony przyrody oraz w zakresie inwentaryzacji i waloryzacji przyrodniczej (jako element szerszego projektu);
• ochrony, pielęgnacji i konserwacji istniejących pomników przyrody, użytków ekologicznych, stanowisk dokumentacyjnych, oraz zespołów przyrodniczo-krajobrazowych;
• realizacji projektów „miękkich” o charakterze edukacyjnym, informacyjnym i promocyjnym w dziedzinie ochrony przyrody np. koszty organizacji zajęć edukacyjnych, edukacyjno-informacyjnych, szkoleń, warsztatów, (jako element szerszego projektu).
• możliwości utworzenia parków krajobrazowych tzn. kwalifikowane będą wydatki dotyczące kosztów związanych z procesem utworzenia parku krajobrazowego np. wydatki związane z udokumentowaniem wartości, dla których teren ma być objęty ochroną, udokumentowanie uwarunkowań przyrodniczych, kulturowych i krajobrazowych z uwzględnieniem charakterystyki i oceny uwarunkowań społecznych i gospodarczych wpływających lub mogących mieć wpływ na cele ochrony, przygotowanie map przedstawiających zasięg terytorialny przedmiotowej formy ochrony przyrody itp. W przypadku jeśli obszar planowanego do utworzenia parku krajobrazowego będzie pokrywał się z obszarem Natura 2000, konieczna będzie opinia/ stanowisko właściwego organu nadzorującego dany obszar Natura 2000, wykluczająca powielanie tych samach zadań finansowanych na obszarze Natura 2000 w ramach projektów RDOŚ/GDOŚ (w celu uniknięcia podwójnego finasowania).

Typ projektu B. Rozwój centrów ochrony różnorodności biologicznej (tryb konkurencyjny) alokacja -1 500 000 euro

• W ramach typu projektu B wspierana będzie interwencja, polegająca w szczególności na ochronie ex situ roślin, zwierząt i grzybów, gatunków zagrożonych wyginięciem w środowisku przyrodniczym. Możliwe będą projekty dotyczące budowy i rozwoju centrów ochrony różnorodności biologicznej na obszarach miejskich i pozamiejskich np. ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne, ośrodki rehabilitacji zwierząt chronionych i dzikich, banki genowe.
  

Typ projektu C. Rozwój ośrodków edukacji ekologicznej (tryb niekonkurencyjny) alokacja- 10 500 000 euro

• W ramach typu projektu C wspierana będzie interwencja polegająca na budowie, rozbudowie i remontach (z zastrzeżeniem, że wszystkie prace związane będą z realizacją wydatków inwestycyjnych a nie dotyczą wydatków bieżących) ośrodków edukacji ekologicznej na terenie parków krajobrazowych, w tym realizacja projektów z zakresu edukacji ekologicznej (rozumiana jako część szerszego projektu infrastrukturalnego).
• Koszty związane z częścią administracyjno-biurową czy noclegową, będą kwalifikowane tylko w przypadku, jeśli są koniecznym i integralnym do realizacji celów projektu elementem oraz są niezbędnym i nie są dominującym kosztem w projekcie.
  

Dodatkowe warunki:

• Typy projektów A, B i C nie mogą być łączone.
• Jedynym wnioskodawcą uprawnionym do aplikowania o środki w ramach typu projektu C jest: Województwo Małopolskie.
• Inwestycje, które nie przyczyniają się do ochrony, odnowy oraz zrównoważonego użytkowania obszarów chronionych, takie jak np. parkingi, drogi dojazdowe, nie są kwalifikowalne.
• Działania realizowane na obszarach Natura 2000 muszą być zgodne z „Priorytetowymi ramami działań (PAF) dla sieci Natura 2000 w Polsce dla Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2021-2027”.
• Obszar realizacji projektu dotyczący budowy, rozbudowy ośrodków edukacji ekologicznej (typ projektu C) musi być realizowany na terenie parku krajobrazowego ustanowionego zgodnie z przepisami ustawy z dn. 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Ocena będzie prowadzona w oparciu o dokumenty załączone do wniosku:
  • mapę poglądową z zaznaczeniem miejsca realizacji projektu wraz z zaznaczeniem występującej formy ochrony przyrody.
• W przypadku jeśli projekt obejmuje działania na terenie:
  • parków krajobrazowych i rezerwatów przyrody kwalifikowalny jest w części nie pokrywającej się z obszarami Natura 2000
  • w przypadku, gdy obszar Natura 2000 pokrywa się z parkiem krajobrazowym lub rezerwatem przyrody, dofinansowanie będzie możliwe gdy:
    • – brak jest planowanej/realizowanej interwencji z FEnIKS, i
      • – są to projekty ograniczone terytorialnie do jednego województwa i
        • – projekt uzyska zgodę organu nadzorującego dany obszar chroniony.
        • W zakresie opracowania dokumentów (w tym aktualizacji) dofinansowane mogą być jedynie projekty dotyczące:
  • parków krajobrazowych, w tym obszarów Natura 2000 pokrywających się z obszarem danego parku krajobrazowego – tylko plany ochrony bez uwzględnienia zakresu planów zadań ochronnych dla Natura 2000;
  • rezerwatów przyrody – jeśli nie pokrywają się z obszarami Natura 2000;
  • o obszarów Natura 2000 – tylko aktualizacja planów ochrony parków krajobrazowych, które dotychczas uwzględniały zakres planów zadań ochronnych dla fragmentów obszarów Natura 2000
• Nie kwalifikowalne będą: :
  • działania na terenie parków narodowych
  • działania na obszarach Natura 2000 (o ile nie są spełnione warunki wskazane na poziomie regionalnym)
  • działania w rezerwatach przyrody – pokrywające się częściowo lub całkowicie z obszarami Natura 2000
  • projekty o charakterze ponadregionalnym (obszar obejmujący więcej niż jedno województwo) w przypadku, gdy obszar Natura 2000 pokrywa się z obszarem parku krajobrazowego
  • działania dotyczące zwalczania inwazyjnych gatunków obcych realizowanych przez organy zobowiązane do podjęcia działań, wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt. 1-3, ust. 2 pkt. 1 i pkt. 2 lit. a „Ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych” oraz w przypadku projektów ponadregionalnych realizowanych przez JST ich związki oraz jednostki organizacyjne działające w ich imieniu.
  • Infrastruktura turystyczna/ rekreacyjna, której cel nie jest związany z ochroną różnorodności biologicznej w tym: wieże widokowe, ścieżki koronach drzew, place zbaw, siłownie plenerowe.
  • wsparcie dla wzmocnienia zdolności instytucjonalnych władz odpowiedzialnych za obszary chronione, które będzie możliwe w ramach krajowego programu Pomoc Techniczna dla Funduszy Europejskich. Wnioskodawcami mogącymi brać udział w naborach będą również jednostki samorządu terytorialnego ich związki i stowarzyszenia.

Inwestycje realizowane w ramach działania 2.14, powinny mieć charakter publiczny, zapewnić dostęp do usług świadczonych dla ogółu obywateli.

Szczegółowe warunki wsparcia oraz zasady realizacji projektów, ujęte zostaną w regulaminie naboru.
Współfinansowanie ze środków budżetu państwa nie dotyczy typów projektu A i B, w przypadku których maksymalny % poziom dofinansowania całkowitego wydatków kwalifikowalnych na poziomie projektu (środki UE + współfinansowanie ze środków krajowych przyznane beneficjentowi przez właściwą instytucję) wynosi 85% a minimalny wkład własny beneficjenta wynosi 15%.

Projekty objęte regułami pomocy publicznej nie mogą korzystać z dofinansowania ze środków budżetu państwa.

W ramach działania 2.14 dopuszcza się uwzględnienie kosztów pośrednich w wysokości równej 6% bezpośrednich wydatków kwalifikowalnych projektu.
W przypadku projektów, których łączny koszt nie przekracza 200 000 euro, uwzględnienie kosztów pośrednich we wskazanej wyżej wysokości jest obowiązkowe. W przypadku projektów, który łączny koszt wyrażony w PLN przekracza 200 tys. EUR uwzględnienie kosztów pośrednich w projekcie jest dobrowolne.