Działanie FEMA.02.07 Bioróżnorodność

073 – Rewaloryzacja obszarów przemysłowych i rekultywacja skażonych gruntów, 074 – Rewaloryzacja obszarów przemysłowych i rekultywacja skażonych gruntów zgodnie z kryteriami efektywności, 078 – Ochrona, regeneracja i zrównoważone wykorzystanie obszarów Natura 2000, 079 – Ochrona przyrody i różnorodności biologicznej, dziedzictwo naturalne i zasoby naturalne, zielona i niebieska infrastruktura

Typy projektów:

• Aktualizacja planów ochrony parków krajobrazowych,
• Ochrona różnorodności biologicznej poprzez realizację planów ochrony parków krajobrazowych,
• Tworzenie Centrów Ochrony Bioróżnorodności i Edukacji Ekologicznej w Parkach Krajobrazowych,
• Ochrona różnorodności biologicznej i rodzimych gatunków roślinnych i zwierzęcych na terenach miejskich i pozamiejskich,
• Usuwanie miejsc nielegalnego nagromadzenia odpadów.

W typie projektu Aktualizacja planów ochrony parków krajobrazowych przewiduje się wsparcie dla działań prowadzących do sporządzenia zaktualizowanego dokumentu. Aktualizacja dokumentu poprzedzona będzie opracowaniem stanu i koncepcji ochrony zasobów, wskazaniem zadań ochronnych, ich zakresu i lokalizacji. Zakres prac będzie obejmował również zebranie niezbędnego materiału i opracowań oraz wykonanie szeregu ekspertyz związanych z inwentaryzacją zasobów. Dokonanie identyfikacji zagrożeń i zagadnień problemowych, scharakteryzowanie oceny uwarunkowań społecznych i gospodarczych, a także analiza skuteczności dotychczasowych sposobów ochrony, to działania niezbędne do przygotowania aktualizacji planów.

W typie projektu Ochrona różnorodności biologicznej poprzez realizację planów ochrony parków krajobrazowych przewiduje się wsparcie dla następujących działań:

Zakres wsparcia:

• ochrona zasobów przyrodniczych, wybranych gatunków i siedlisk, przede wszystkim w parkach krajobrazowych i ich otulinach, w rezerwatach przyrody, na obszarach Natura 2000 oraz innych formach ochrony przyrody (np.: obszary chronionego krajobrazu, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, użytki ekologiczne, stanowiska dokumentacyjne)
• zawartych w planach zadań ochronnych
• tworzenia centrów bioróżnorodności i edukacji ekologicznej
• zabiegów ochrony czynnej siedlisk przyrodniczych i gatunków objętych ochroną oraz inwentaryzację i monitoring obszarów chronionych, w celu zachowania i zwiększenia różnorodności biologicznej
• odtwarzanie ekosystemów, w tym ekosystemów podmokłych, siedlisk wodnych (mokradła, torfowiska, łęgi, moczary, łąki i pastwiska)
• udostępnianie parków dla celów rekreacyjnych, edukacyjnych i wypoczynkowych
• w infrastrukturę turystyczną uwzględniającą zmniejszanie negatywnego oddziaływania na zasoby przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe
• ograniczających antropopresję urbanistyczną i promujących zrównoważony rozwój turystyki na obszarach cennych przyrodniczo
• służących ochronie środowiska naturalnego, poprzez ukierunkowanie ruchu turystycznego oraz zapewnienie ograniczenia degradacji środowiska przyrodniczego w miejscach przemieszczania się i wypoczynku osób zwiedzających
• wynikających z dokumentów o charakterze strategicznym, w szczególności z Unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności do 2030 r. i Priorytetowych ram działania (PAF) dla sieci Natura 2000 w Polsce na lata 2021-2027
• edukacyjnych stanowiących element projektu (kampanie edukacyjno-informacyjne, kształtowanie świadomości ekologicznej, przekazywanie wiedzy i promowanie w społeczeństwie ekologicznych postaw, zachowań oraz tworzenie warunków do aktywnego korzystania z jej zasobów, bez szkody dla środowiska).

W typie projektu Tworzenie Centrów Ochrony Bioróżnorodności i Edukacji Ekologicznej w Parkach Krajobrazowych przewiduje się wsparcie dla następujących działań:

• Wybudowanie Centrum Bioróżnorodności i Edukacji Przyrodniczej związanej z prowadzeniem czynnej ochrony siedlisk i zbiorowisk zagrożonych gatunków fauny i flory przy siedzibie Zespołu ds. Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego w miejscowości Kaliska
• Utworzenie Centrum Ochrony Bioróżnorodności i Edukacji Puszczy Kozienickiej w Augustowie k. Pionek na terenie Kozienickiego Parku Krajobrazowego

W odniesieniu do przedsięwzięć wspieranych w ramach ww. działań zastosowanie będą mieć następujące zasady:

• Parki krajobrazowe i rezerwaty przyrody w części nie pokrywającej się z obszarami Natura 2000.
• W przypadku, gdy obszar Natura 2000 pokrywa się z parkiem krajobrazowym lub rezerwatem przyrody, dofinansowanie otrzymają projekty, które łącznie spełnią następujące warunki:
  • brak planowanej/realizowanej interwencji z FEnIKS
  • są to projekty ograniczone terytorialnie do jednego województwa
  • tylko za zgodą organu nadzorującego dany obszar chroniony

W typie projektu Ochrona różnorodności biologicznej i rodzimych gatunków roślinnych i zwierzęcych na terenach miejskich i pozamiejskich przewiduje się wsparcie dla następujących działań:

• przywracanie utraconej różnorodności biologicznej na obszarach miejskich i pozamiejskich, w tym w szczególności na obszarach Natura 2000 oraz tworzenie centrów ochrony, warunków rozwoju i rozmnażania dla fauny i flory, rodzimych gatunków roślinnych i zwierzęcych (arboreta, parki miejskie, ogrody botaniczne, eko-parki, ośrodki rehabilitacji, banki genowe)
• zapewnienie warunków do wzrostu liczebności populacji rzadkich, zagrożonych i innych cennych przyrodniczo gatunków
• ograniczenie rozprzestrzeniania się populacji gatunków obcego geograficznie pochodzenia, w tym roślin inwazyjnych, szczególnie zagrażających gatunkom rodzimym
• zakładanie łąk kwietnych, stanowiących pokarm dla naturalnych zapylaczy
• zazielenianie poprzez nasadzenia odmian drzew, krzewów, roślinności prowadzącej do odtworzenia różnorodności biologicznej
• zielona infrastruktura stanowiąca sieć wysokiej jakości naturalnych i seminaturalnych obszarów (planowanie, projektowanie i zarządzanie, w celu dostarczenia szerokiego wachlarza usług ekosystemowych oraz ochrony różnorodności biologicznej)
• edukacyjnych stanowiących element projektu (kampanie edukacyjno-informacyjne, kształtowanie świadomości ekologicznej, przekazywanie wiedzy i promowanie w społeczeństwie ekologicznych postaw, zachowań oraz tworzenie warunków do aktywnego korzystania z jej zasobów, bez szkody dla środowiska).

W odniesieniu do przedsięwzięć wspieranych w ramach ww. działań zastosowanie będą mieć następujące zasady:

• Wdrażanie działań służących celom ochrony bioróżnorodności w ramach wsparcia zielonej infrastruktury dotyczy miast o liczbie mieszkańców nie większej niż 20 tys. (z wyłączeniem stolic powiatów z przedziału 15-20 tys. mieszkańców)
• Wsparcie dla projektów dotyczących inwazyjnych gatunków obcych, dla których opracowano wytyczne dotyczące metod zwalczania, realizowane będzie przez JST i przez pozostałe podmioty (z wyłączeniem organów zobowiązanych do podjęcia działań, wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt. 1-3, ust. 2 pkt. 1 i pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych).

W odniesieniu do przedsięwzięć wspieranych w ramach ww. typów projektów zastosowanie będą mieć następujące zasady:

• Wsparcie dla projektów infrastrukturalnych, które nie są związane bezpośrednio z ochroną gatunków i siedlisk (tj. centra bioróżnorodności i infrastruktura związana z kanalizacją ruchu turystycznego), wyniesie maksymalnie 30% alokacji na ten cel.
• Inwestycje, które nie przyczyniają się bezpośrednio do ochrony, odbudowy i zrównoważonego zarządzania obszarami chronionymi, takie jak parkingi i drogi dojazdowe, nie będą kwalifikowalne. W przypadku kiedy potrzeba ich budowy wynika z zapisów planu ochrony dla danego obszaru chronionego lub z konieczności ograniczenia presji ze strony ruchu turystycznego na ten obszar i uzyskano potwierdzenie organu sprawującego nadzór nad obszarem ww. wydatki mogą być kwalifikowalne, ale będą mogły stanowić wyłącznie element projektu i będą ograniczone do 20%.przywrócenie wartości użytkowej terenu zagospodarowanie terenu (przyrodnicze, społeczne, publiczne)

W typie projektu Usuwanie miejsc nielegalnego nagromadzenia odpadów przewiduje się wsparcie dla następujących działań:
1. usunięcie odpadów z miejsca nielegalnego ich nagromadzenia

2. rekultywację i remediację zanieczyszczonego i zdegradowanego terenu
3. przywrócenie wartości użytkowej terenu zagospodarowanie terenu (przyrodnicze, społeczne, publiczne)

W odniesieniu do przedsięwzięć wspieranych w ramach ww. działań zastosowanie będą mieć następujące zasady:

• Wsparcie może być udzielone w przypadkach, gdy podmiot odpowiedzialny za degradację terenu czy też nielegalne składowanie odpadów nie może być zidentyfikowany lub nie może zostać obarczony odpowiedzialnością za sfinansowanie remediacji lub rekultywacji zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”.
• Wsparcie przeznaczone jest dla projektów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków na terenach nienależących do Skarbu Państwa.
• Rewaloryzacja obszarów przemysłowych i rekultywacja skażonych gruntów zgodnie z kryteriami efektywności będzie, jeśli celem działania jest przekształcenie obszarów przemysłowych i skażonych gruntów w naturalne pochłaniacze dwutlenku węgla.

Preferencje punktowe mogą być stosowane w projektach:

• skierowanych na obszary strategicznej interwencji (OSI) wyznaczone w KSRR i wynikające z SR WM 2030+, tj. miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze oraz gmin zagrożonych trwałą marginalizacją,
• realizowanych w ramach MSIT lub wynikające z GPR,
• uczestników i podmiotów zaangażowanych we współpracę międzyregionalną lub międzynarodową.
  Dofinansowane projekty będą zgodne z art. 9 rozporządzenia 2021/1060, tj.:
• przepisami Karty Praw Podstawowych i Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych
• zasadą równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności osób z niepełnosprawnościami
• zasadą równości kobiet i mężczyzn
• zasadą zrównoważonego rozwoju oraz zasadą nie czyń poważnych szkód (DNSH).

W przypadku, gdy łączny koszt operacji nie przekracza 200 000 EUR koszty pośrednie w projekcie finansowane muszą być w oparciu o wskazaną w Regulaminie wyboru projektów stawkę ryczałtową, z wyjątkiem operacji, których wsparcie stanowi pomoc państwa.

Maksymalny poziom dofinansowania wydatków kwalifikowalnych w projekcie (środki UE) wyniesie:

• w regionie Mazowieckim regionalnym – 85%,
• w regionie Warszawskim stołecznym – 50%.